Archiwa kategorii: Uncategorized

Wolna Rzeczpospolita – Partyzanci w zamojskich lasach

W czasie II wojny światowej w zamojskich lasach walczyło wiele oddziałów Armii Krajowej . W rejonie Radecznicy, Zwierzyńca, Szczebrzeszyna stacjonowały wojska partyzanckie pod dowództwem majora Tadeusza Kuncewicza ps. „Podkowa” . Żołnierze mieszkali w szałasach z gałęzi splątanych sznurkami, tylko namioty dowódców wykonane były także z użyciem z płótna, nocowali w swoich codziennych ubraniach na „materacach” z liści,, Na te tereny – przynajmniej częściowo kontrolowane przez Armię Krajową – Niemcy obawiali się wyprawiać, a miejscowi mieszkańcy określali je mianem „Wolnej Rzeczpospolitej”. Codziennie rano żołnierze modlili się śpiewając  – „Kiedy ranne wstają zorze” , przed pójściem spać przez lasy niosły się słowa pieśni „Wszystkie nasze dzienne sprawy…”.

Armia Krajowa broniła na miarę swoich możliwość mieszkańców Zamojszczyzny przed wysiedleniami,  informowała o zamierzonej  pacyfikacji danej miejscowości, pomagała w ucieczkach z obozów przesiedleńczych w Zamościu i Zwierzyńcu, W  okolicznych lasach dochodziło do licznym bitew, potyczek i akcji wymierzonych przeciwko gestapo, żandarmerii czy osiedleńcom niemieckim.

zdjęcie: szczebrzeszyn,info

Bardzo znaną akcją było wkroczenie przez Partyzantów w lipcu 1944 r. – jeszcze przed Armią Czerwoną – do Szczebrzeszyna . Żołnierze byli  entuzjastycznie witani, na ratuszu powiewała biało-czerwona flaga, dzieci rzucały kwiaty pod nogi, a dziewczęta nie szczędziły dzielnym wojakom całusów – panowała powszechna radość ! . Oczywiście  znacznie więcej opowiadamy podczas wycieczek po Zamościu i Roztoczu http://przewodnikzamosc.pl/?page_id=1129 , na które serdecznie zapraszam

 

Rotunda – Muzeum Martyrologii Zamojszczyzny

Dziś jest także dzień Pamięci tych, którzy odeszli, podczas wspólnego zwiedzania Zamościa odwiedzamy także Rotundę – Mauzoleum Martyrologii Zamojszczyzny.

Podczas II wojny światowej Niemcy stworzyli tu przejściowy obóz dla Polaków : inteligencji, ludzi związanych z ruchem oporu. Później, w roku 1942, obiekt ten stanowił także miejsce licznych, masowych egzekucji, Od listopada 1942 r. do sierpnia 1943 r. Rotunda pełniła funkcję obozu przesiedleńczego dla Polaków wysiedlanych z okolic Zamościa, Tomaszowa, Biłgoraja i Hrubieszowa

Oblicza się, że w latach 1940-1944 przez więzienie przeszło ok. 50 tys. ludzi. Znajdują się tutaj również groby ponad 45 tysięcy żołnierzy oraz partyzantów poległych w czasie okupacji niemieckiej na Ziemi Zamojskiej.

W tej dawnej działobitni znajdują się także Cele – Kaplice pamięci różnych grup , na przykład Sybiraków, Wołyniaków, Nauczycieli, Harcerzy. Szczególne miejsce to Kaplica Pamięci Dzieci Zamojszczyzny, która przypomina o wielkiej tragedii wielu tysięcy Dzieci zamordowanych i wywiezionych do Niemiec w czasie wojny

Miasto Roku … Zamość !

Zagłosuj na Zamość ! – jest piękny, jest bezpieczny, jest idealny. http://www.hrs.com/pl/projekty/miasto-roku/contestants/zamosc – tu oddajemy głos ! . To miasto zachwyca już od stuleci, przyciąga swym niezwykłym, niepowtarzalnym   urokiem oraz oryginalnością.sam_5776

W Zamościu dziś pada śnieg

Zamość powstał – na tzw surowym korzeniu (in cruda radice) na mocy aktu lokacyjnego, który podpisał król Stefan Batory w roku 1580. Już po trzydziestu latach dzięki inicjatywie i funduszom Jana Zamoyskiego oraz wirtuozerii architekta Bernardo Morando wybudowana została kolegiata, pałac, ratusz, gmach Akademii Zamojskiej, giełda, bastionowe mury obronne. Jest to jedyny na świecie, tak wyjątkowy układ urbanistyczny na świecie.

Padwa Północy, perła renesansu, niezdobyta twierdza, miasto arkad, miasto idealne, chluba Rzeczypospolitej  trafnie określają nasze miasto.

Dziś – po częściowo już przeprowadzonej renowacji – piękny Zamość także staje się miastem szczególnie przyciągającym mieszkańców nie tylko naszej Ojczyzny. Warto zapomnieć o codziennym gwarze i licznych obowiązkach, zjechać z głównych (życiowych) szlaków i przyjechać do nas …odpocząć nieco.

Zapraszam na wycieczki z przewodnikiem po Zamościu, zarówno latem jak i zimą – http://przewodnikzamosc.pl/?page_id=1129

Powstanie Zamojskie 1942-1944

Pod koniec listopada 1942 roku Niemcy rozpoczęli plan pacyfikacji mieszkańców Zamojszczyzny, realizując swoją morderczą akcję w ramach  „Lebensraum” – czyli wolnej przestrzeni życiowej . Bardzo podobał się najeźdźcom teren Ziemi Zamojskiej i własnie do naszego regionu zamierzali przesiedlić swoich rodaków z Besarabii, tutaj pewnie jeszcze wielu z nas pamięta opowieści o „czarnych”?, oraz z Lotaryngii , krajów bałkańskich, Liwy, Estonii, Łotwy a także z samych Niemiec,

powstanie-zamojskei
Pierwsza faza wysiedleń miała miejsce  w ostatnich dniach listopada 1942 r, 74 lata temu i trwała do marca 1943 roku . Ludność podlegająca wysiedleniom wywożona była do obozu przejściowego w Zamościu, Zwierzyńcu… , gdzie przeprowadzono podział na dalsze transporty. Najsilniejszych wysyłano do pracy w Rzeszy oraz w Generalnej Guberni.
Część kierowano do obozu zagłady w Oświęcimiu, Majdanku
Mieszkańcy Zamojszczyzny nie pozostali bierni, silne oddziały Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich podjęły walkę z okupantem …rozpoczęło się Powstanie Zamojskie.

Dziś odbyła się konferencja prasowa pomysłodawców oraz twórców filmu dokumentalnego: „Wszystko dla Polski. Powstanie Zamojskie 1942 – 1944.”

– Ma to być film nowoczesny, w którym oczywiście najważniejszą rolę będzie sprawował przekaz historyczny, czyli wypowiedzi naszych zacnych weteranów, żołnierzy Armii Krajowej, ale także animacje – powiedział pomysłodawca filmu poseł oraz prezes Światowego Związku Armii Krajowej Okręg Zamość Sławomir Zawiślak.

. zawislak-ak

Realizacją filmu w reżyserii Magdaleny i Rafała Kołodziejczyków zajął się lubelski oddział Telewizji Polskiej premiera przewidziana jest na grudzień br, zostanie on wyświetlony w CKF Stylowy jak również TVP 3 i TVP Historia.

.

 

Brama Lubelska i Arcyksiążę Maksymilian

bycyzy

Jan Zamoyski zwycięża pod Byczyną

Po pokonaniu pod Byczyną w styczniu 1588 roku przez bramę Lubelską Starą  hetman Zamoyski przeprowadził w 1588 r, swojego największego więźnia: arcyksięcia Maksymiliana Habsburga, wybranego przez część szlachty na króla. Nie miał jednak szczęścia ów pretendent do polskiego tronu, gdyż Jan Zamoyski (mimo wielu zastrzeżeń) zdecydował się poprzeć jego konkurenta – potomka (po kądzieli) Jagiellonów Zygmunta Wazę – co musiało się wiązać z porażką austriackiego kandydata!. Tuż przed swoją śmiercią hetman rozkazał zamurować bramę jako znak zwycięstwa nad Maksymilianem.

Jan Zamoyski i Padwa

Padwa Uniwersytet.

Na zdjęciu widzimy Uniwersytet w Padwie, w którym przed wiekami studiował Jan Zamoyski. Naukę rozpoczął w rok 1561 zapisując się własnoręcznie  na Uniwersytet Prawników ( oficjalna nazwa). Następnie w 1563 r. został wybrany rektorem tej uczelni spośród wielu  Wochów, Niemców, Polaków czy Francuzów.  Jako rektor dbał o poziom wykładów, warunki życia studentów czy kontakty z profesorami, reprezentował także Akademię na zewnątrz. Za wiele zasług dla uczelni  został upamiętniony tablicą z herbem Zamoyskich wmurowaną w gmachu uniwersytetu, kopię tablicy możemy zobaczyć w Muzeum Zamoyskim ( zapraszam na wspólne zwiedzanie  Muzeum i Zamościa tel 509 33 89 39). W Padwie Jan Zamoyski poznał dzieła Św. Augustyna, odwiedzał  również Bazylikę Św. Antoniego, w konsekwencji odszedł od kalwinizmu przechodząc na katolicyzm i stał się gorącym wyznawcą kultu św. Tomasza. Gdy później wybudował Zamość, to ten Ewangelista stał się patronem miasta oraz ufundowanej przez niego kolegiaty ( obecnie katedra).

Tysiące Polaków ratowało Żydów z narażeniem własnego życia

Ulmowie1

Słudzy Boży  Rodzina Ulmów

Samarytanie z Markowej – Polacy, w tym sześcioro kilkuletnich dzieci zostali zamordowani w 1944 r. przez Niemców za pomoc Żydom. Dziś otwierana jest na Uniwersytecie w Montrealu wystawa poświęcona rodzinie Ulmów. Obecnie w Kościele toczy się proces beatyfikacyjny całej, bohaterskiej rodziny.

W czasie okupacji niemieckiej co najmniej 1600 Polaków z terenu jednego tylko województwa ( podkarpackiego) ukrywało ponad 2900 Żydów.  Niemcy zamordowali tam ok. 200 Polaków ratujących Żydów.

Markowa leży niedaleko Ziemi Zamojskiej, także w bliższych okolicach Zamościa Niemcy zabijali Polaków, którzy z narażeniem własnego życia pomagali Żydom. Przykładowo Aleksander i Teofila Bajakowie Z Białowoli, za pomoc udzieloną Jakubowi Grinerowi zostali uhonorowani medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”. Medalem tym uhonorowano również Franciszkę Walczyszyn z Kraczewa na Zamojszczyźnie. Ta odważna kobieta podczas wojny pomagała rodzinie Sohar, która uciekła z getta w Komarowie i ukrywała się w pobliżu Kraczewa .

Kolejna z odznaczonych rodzin to Cecylia i Maciej Brogowscy z Bełżca. W czasie II wojny światowej ocalili życie Irenie Sznycer, 5-letniej żydowskiej dziewczynce . Przez 3 lata ukrywali ją w swoim domu wiedząc, ze w każdej chwili sami mogą zostać zabici. Kiedy w pobliżu pojawiali się Niemcy, dziewczynkę chowano do piwnicy,  żeby  mała Irenka się nie bała zawsze towarzyszyło jej jedno z trojga dzieci Brogowskich…

Centralka

centttrkPomimo jesiennej aury, także obecnie można wybrać się na spacer po Zamościu – zawsze jest dobry czas na zwiedzanie – szczegóły na ten temat zamieściłem pod tym linkiem: http://przewodnikzamosc.pl/?page_id=746.

 Zdjęcie przedstawia Dom Centralny, kilka lat po jego wybudowaniu,  najprawdopodobniej w roku 1920 , tuż przed wybuchem wojny polsko-bolszewickiej.  Centralka powstała w stylu secesyjnym i uważana była wówczas za najpiękniejszy dom w Zamościu. Za szczególnie piękną uznano interesującą attykę, elewację oraz okna w różnych kształtach. Zachwycano się również „ciężkimi” balkonami, podwórzem w kształcie studni czy balustradami, których motywem były makówki.

W okresie między wojennym w Centralce znajdowała się popularna restauracja a także ekskluzywny hotel, który odwiedziła pisarka Maria Dąbrowska i tak go opisywała: „W Zamościu stanęliśmy w hotelu, gdzie jest elektryczność, centralne ogrzewanie i kanalizacja, ale gdzie zdzierają z ludzi niesłychane ceny. Zamość przypomina co do piękności niektóre włoskie miasta, ale pod jednym względem zdecydowanie je przewyższa. Cena hotelu jest w nim cztery razy taka, jak w Wenecji„.

centralka z prawej stokDo Centralki zawsze można było pójść na kawę, herbatę czy dobre ciastko. Także tutaj podawane były wyśmienite wina pochodzące z krajów południowych.

W czasie gdy zrobione zostało zdjęcie nie zamieszkał w niej jeszcze nasz wielki poeta Bolesław Leśmian, ale o tym w innym artykule.

Biblioteka Jana Zamoyskiego, Ordynacji Zamoyskiej

Już jutro, 16.10.2015 o godz. 10. w Bibliotece przy ul Kamiennej 20 odbędzie się spotkanie na temat biblioteki hetmana Jana Zamoyskiego, Ordynacji Zamoyskiej, Księgozbioru klemensowkiego Zamoyskich ( obecnie w Książnicy)

Podczas konferencji przedstawione zostaną  zostaną osoby i działalność założycieli i twórców księgozbiorów.
Posłuchamy  referatów i wystąpień:
1. Biblioteka Jana Zamoyskiego – dr Tomasz Makowski, dyrektor Biblioteki Narodowej w Warszawie,
st k Zamoyski

2. Stanisław Kostka Zamoyski –  Biblioteka Ordynacji Zamojskiej – dr hab. Konrad Ajewski, prof. Akademii Humanistycznej w Pułtusku,
3. Księgozbiór klemensowski rodziny Zamoyskich – dr Jacek Feduszka, Muzeum Zamojskie,
4. Popisy publiczne szkół z okresu działalności publicznej Stanisława Kostki Zamoyskiego na polu oświaty, w zbiorach klemensowskich – Edyta Wójcik, Książnica Zamojska,
5. XIX-wieczna literatura piękna w klemensowskim księgozbiorze rodziny Zamoyskich – Regina Janiak, Zakład Informatologii UMCS w Lublinie,
6. XIX – wieczne Czasopisma polskie w XIX-wiecznych zbiorach klemensowskich rodziny Zamoyskich – Danuta R. Kawałko, Książnica Zamojska,
7. Księgozbiór klemensowski w projekcie Lubelska Biblioteka Wirtualna – Anna Kalniuk, Książnica Zamojska.
Sesję poprowadzi prof. dr hab. Maria Juda – dyrektor Instytutu Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa UMCS w Lublinie.
Wydarzenia towarzyszące: dwie wystawy – Stanisław Kostka Zamoyski 1775-1856. Życie i działalność oraz Cymelia w księgozbiorze klemensowskim rodziny Zamoyskich.