Archiwa kategorii: Znani I Lubiani

Pacyfikacja Zamojszczyzny

W czasie II wojny światowej w ramach  General Plan Ost Niemcy wysiedlili z terenu Zamojszczyzny ponad 110 tysięcy mieszkańców . W ramach Pacyfikacji Zamojszczyzny tysiące Polaków z Ziemi Zamojskiej zginęło w obozach zagłady w Auschwitz, Dachau, na Majdanku zamku lubelskim,  zamojskiej Rotundzie… Na ich miejsce nasiedlano osadników niemieckich, którzy przejmowali zwolnione przez Polaków domy. W obronie dzieci, matek, dziadków zbrojnie wystąpili żołnierze Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich, rozpoczęło się Powstanie Zamojskie. więcej – Powstanie Zamojskie 1942 – 1944    

Rotunda z fragmentem oryginalnego ogrodzenia z czasów wojny .

Wielką tragedie przeżyły tysiące Dzieci Zamojszczyzny, które zginęły w niemieckich obozach zagłady, także tysiące wywieziono do Niemiec, gdzie musiały zapomnieć o swojej tożsamości, zapomnieć o swoich rodzicach , rodzinach, otrzymywały nowe imię nazwisko i po kilkumiesięcznej germanizacji  trafiały do niemieckich rodzin. Później po wojnie większość tych dzieci nie powróciło już do swoich domów, tylko zostały na zawsze na obcej ziemi.

Na pomniku zostały przedstawione Dzieci Zamojszczyzny, nad którymi czuwa polski Orzeł

Marek Grechuta z Zamościa

Marek Grechuta urodził się 10 grudnia 1945 r w Zamościu i w tym mieście uczęszczał do szkoły podstawowej oraz liceum ogólnokształcącego.

Zdjęcie Marka Grechuty z czasów wczesnej młodości.

W Zamościu uczył się także grać na fortepianie, tutaj powstawały jego pierwsze, młodzieńcze utwory. W I Liceum Ogólnokształcącym  im. Jana Zamoyskiego  był uczniem wzorowym i na świadectwie maturalnym uzyskał bardzo dobre oceny. Jako absolwent Liceum  ( rocznik 1963) uzyskał najlepszy – pierwszy wynik w całej szkole – co potwierdza informacja na stronie szkoły  – http://www.1lo.com.pl/o-szkole-86/prymusi-122. Rozmawiałem także z jego  wychowawczynią i nauczycielką języka polskiego  Panią Julią Rodzik, która do dziś bardzo dobrze go wspomina i opowiada o aktywnym  uczestnictwie naszego, wielkiego Poety Słowa i Muzyki w szkolnych grupach muzycznych i teatralnych, gdzie zawsze się wyróżniał. Na szkolnych akademiach wspaniale recytował wiersze, śpiewał pieśni czy – jak sam wspomniał – przez kilkadziesiąt minut potrafił deklamować Hymny Jana Kasprowicza.

Świadectwo Maturalne Grechuty

Marka Grechutę uważam za najgenialniejszego piosenkarza polskiego – mówił szef Piwnicy pod Baranami Piotr Skrzynecki. – Nie wątpię, że jest niepowtarzalnym i jedynym oryginalnym pieśniarzem w Polsce.

Grzegorz Turnau stwierdza że: Grechuta nigdy w tym, co tworzył, nie ulegał naciskom trendów, mody, image’u. Robił to, co chciał  i tak, jak chciał. To muzyka, która jak niewiele innych, wymyka się zaszufladkowaniu w konkretną „erę”.

Maryla Rodowicz opowiada, że „działał na kobiety, choć w ogóle się nie wysilał. Nie podrywał, nie uwodził. Ale ta jego twarz cherubinka, kręcone włosy, duże oczy i zmysłowe usta działały, oj działały…”

Jan Kanty Pawluśkiewicz, kolega ze studiów i zespołu Anawa zauważał, że to ” kompozytor piosenek, muzyki teatralnej i filmowej. Od początku widziałem w nim osobowość z niesłychanie rozbuchaną wyobraźnią muzyczną i architektoniczną.

Podczas zwiedzania Zamościa wielokrotnie byłem świadkiem zachwytów ludzi, którzy dowiadywali się, że Marek właśnie w Zamościu się urodził, wychowywał, tutaj kształtował się jego wielki talent oraz wybitna osobowość. Na koniec należy zauważyć, że od kilku lat trwają nasze starania o ławeczkę ( zebraliśmy wiele podpisów Zamościan popierających tę idee)  dla tego wielkiego artysty. Dwa miesiące temu otrzymałem pisemne zapewnienie z Urzędu Miejskiego w Zamościu, że ławeczka powstanie w roku 2018, pozostaje nam pokładać zaufanie w te słowa i wierzyć, że tak właśnie się stanie.

Tadeusz Kościuszko i Zamoyscy

Dzisiaj odwiedziliśmy wraz z czwartą klasą Szkoły Podstawowej w Suchowoli k. Zamościa Rotundę – Miejsce Pamięci z czasów II wojny światowej, katedrę – naszą wspaniałą renesansową świątynie,  spacerowaliśmy w zamojskim parku, zatrzymaliśmy się na Rynku Wielkim, weszliśmy do Ratusza oraz Manufaktury Słodyczy, byliśmy także na Rynku Solnym i Wodnym . Przewodnik po Zamościu zaprasza także innych uczniów jak również dorosłych na jesienne czy zimowe wycieczki.

Patronem szkoły w Suchowoli jest Tadeusz Kościuszko – a kilka dni temu minęła własnie 200 rocznica jego śmierci. Warto w tej sytuacji zauważyć, że narzeczoną Naczelnika była córka kanclerza i dziesiątego Ordynata  Andrzeja Zamoyskiego i Konstancji z Czartoryskich Zamoyskiej – Anna . Mimo odwzajemnionej miłości oraz  wielkich starań Tadeusza Kościuszki  ksiądz Stanisław Staszic – nauczyciel i opiekun dzieci Zamoyskich a także jeden z ostatnich profesorów Akademii Zamoyskiej – odradził to małżeństwo i wskazał, że lepszym kandydatem dla Anny Zamoyskiej będzie bogaty książę Aleksander Sapieha niż „ubogi i bezrobotny generał ” – Kościuszko .

Kościuszko był ponad dwieście lat temu osobą powszechnie znaną na całym świecie .

Kościuszko pod Racławicami Wojciecha Kossaka.

W czasie wyprawy do Ameryki Kościuszko poznał jednego z autorów deklaracji niepodległości USA i  trzeciego prezydenta Thomasa Jeffersona, który bardzo sobie Polaka cenił. Nazwał go „najczystszym synem wolności. W całych Stanach Zjednoczonych więcej pomników ma chyba tylko Jerzy Waszyngton.

Juliusz Verne umieścił jego portret w „Nautilusie” kapitana Nemo, Napoleon nazwał go „bohaterem północy”, Lord Byron napisał, że na dźwięk jego imienia drżą tyrani, a Casanova w swoich pamiętnikach uznał go za nieśmiertelnego.

26 X 1927 r czyli równo- 90 lat temu sprowadzono do Warszawy serce zwycięzcy spod Racławic, które umieszczone zostało na Zamku Królewskim, gdzie znajduje się do dziś. Na Starym Mieście w Zamościu, niedaleko Rynku Wodnego znajduje się ulica Tadeusza Kościuszki.

Profesor Wiktor Zin i Zamość

 Wiktor Zin urodził się 14 września 1925 roku, w Hrubieszowie,  przy ulicy Kilińskiego (dawnej Browarnej). Jego dziadek Szymon i ojciec Piotr prowadzili  zakład malarsko-pozłotniczy, a zatem Wiktor już w dzieciństwie był bardzo blisko rzeźb, obrazów, elementów dekoracji, które po renowacji pięknie ozdabiały  kościoły i inne budynki Zamojskiej Ziemi.

Jak widać prof. Zin miał powodzenie u pięknych kobiet.

Wiktor Zin związany jest także z naszym miastem, dzięki jego projektowi z 1978 r odnowione zostały zabytkowe kamienice ormiańskie wraz z rekonstrukcją manierystycznych grzebieni attyk. Attyki na kamienicach, ratuszu i innych budynkach – których pierwotną funkcją byłą ochrona przed pożarami – przybierały wspaniałe, fantazyjne kształty. Piękne Attyki koronują zabytki Zamościa i stały się jedną z głównych cech rozpoznawczych Perły Renesansu.

Profesor Zin prezentuje rysunki przedstawiające zabytki Zamościa.

Wiktor Zin na tle Kamienicy pod Madonną (zdjęcia Józef Duda, Archiwum Zamojskie)

Pamiętamy także  program „Piórkiem i Węglem”, który gościł na ekranach telewizorów przez kilkadziesiąt lat, począwszy od końca lat sześćdziesiątych XX wieku. Pierwszy zarejestrowany program z tego cyklu został nagrany w 1972 r. w Zamościu, a dokładnie w jednej z kamienic ormiańskich, dla której kilka lat później profesor Zin przygotował projekt renowacji. Profesor podczas programu stoi w oknie kamienicy pod Aniołem szkicuje  i  opowiada o giełdzie kupieckiej z początków istnienia Zamościa, o wspaniałych dekoracjach kamienic, a także o …smoku.

 Na zdjeciu  możemy zobaczyć zdjęcie wykonane na schodach ratusza z transparentem powitalnym sympatyków programu ‚Piórkiem i Węglem”. Profesor Wiktor Zin zmarł  17 maja 2007 roku w Rzeszowie.

Serdecznie zapraszam na zwiedzanie Zamościa z przewodnikiem, pójdziemy także śladami wielkich ludzi związanych z Perłę Renesansu, takimi jak ( w podanych linkach więcej o niezwykłych postaciach naszego miasta):

Hetman Jan Zamoyski http://przewodnikzamosc.pl/?p=3558

Marek Grechuta http://przewodnikzamosc.pl/?p=1279

Bolesław Leśmian  http://przewodnikzamosc.pl/?p=3821

czy Wiktor Zin

 

 

Listopadowe Zwiedzanie Zamościa – Katedra, Rotunda, Miejsca Pamięci…

Listopad to nostalgiczny, przywołujący pamięć o bohaterach naszej przeszłości miesiąc. W tym czasie zapraszam na szczególne zwiedzanie Zamościa z przewodnikiem. Na początku zapraszam do zamojskiej katedry, w jej kryptach  pochowani zostali Ordynaci Zamoyscy, oraz większość ich żon, pochodzących  z tak znamienitych rodów jak Czartoryscy, Poniatowscy, Potoccy, Tarnowscy, Sapieha, Ostrogscy, Działyńscy, Zółtowscy. W podziemiach  świątyni pochowani zostali także profesorowie Akademii Zamojskiej, biskupi z rodu Zamoyskich oraz stojący – od końca XVI wieku do końca wieku XX – na czele Kapituły Zamojskiej księża Infułaci. Na zdjęciu możemy zobaczyć trumny hetmana  Jana Zamoyskiego i jego syna kanclerza Tomasza Zamoyskiego, o nich jednak pisałem w wielu innych artykułach np: http://przewodnikzamosc.pl/?s=hetman+zamoyski. Niestety od kilkunastu lat nie można już wchodzić do krypt katedry, wyjątkowo jednak gdy większa grupa szczególnie o to poprosi, to teraz w listopadzie zorganizujemy zwiedzanie podziemi dawnej kolegiaty

????????????????????????????????????

Pochówek ostatniego Ordynata Jana Zamoyskiego miał miejsce w roku 2002, niedługo po nim pochowane zostały ( po raz drugi) doczesne szczątki jego małżonki Róży, sprowadzone do Zamościa z warszawskich Powązek.

,roza

Róża Zamoyska z Żółtowskich nazywana Aniołem Dobroci, w czasie wojny była przewodniczącą Polskiego Komitetu Opiekuńczego w Zwierzyńcu oraz opiekunką dzieci uwięzionych w tutejszym obozie przejściowym. Jakże często zwyciężała w sprawach wydawać by się mogło beznadziejnych, jak chociażby w przypadku Dzieci Zamojszczyzny, o czym piszę niżej. Zmarła tragicznie 40 lat temu – w październiku 1976 roku w Warszawie – podczas wypadku autobusu. W trzydziestą trzecią rocznicę wspólnego pożycia napisała do swego ukochanego męża Jana : „Kochany, będąc w tym dniu daleko, myślę, że umieliśmy zachować receptę naszej wspólnej miłości, niech ona trwa i w tym duchu piszę, jedyny mój. Twoja Rózia”. Rodzina Zamoyskich miała w czasie II wojny światowej  szczególne zasługi w ratowaniu Dzieci Zamojszczyzny. Dzięki Janowi, Róży a także innym mieszkańcom Zwierzyńca  uratowanych zostało, a konkretnie wyprowadzono  z obozu przesiedleńczego ponad czterystu pięćdziesięciu  najmłodszych mieszkańców Ziemi Zamojskiej. Dziećmi przez długi czas opiekowały się Róża wraz z paniami ze Zwierzyńca, a po zakończeniu wojny wróciły one do swych rodzin.

zamoyscy

Na zdjęciu Jan i Róża Zamoyscy ( wiele pamiątek możemy zobaczyć na Rotundzie)

Warto także zwiedzić Zamość i właśnie teraz zwrócić uwagę na pomniki  Armii Krajowej, Batalionów Chłopskich czy pamięci pomordowanych i wysiedlonych Dzieci Zamojszczyzny

W czasie tych smutnych dni listopadowych wspominamy naszych bohaterów, mogiły wielu odnajdziemy w południowej części miasta. Rotunda to dawna działobitnia, wybudowaną ją  jeszcze na początku XIX wieku,  miała ważne znacznie obronne.  Obecnie jest to  Muzeum Martyrologi Ludności Zamojszczyzny z czasów II wojny światowej, tutaj Niemcy zabili  około 8 tyś osób Polaków. Miejsce kaźni w dużej mierze dla inteligencji polskiej, duchowieństwa oraz kierownictwa i żołnierzy ruchu oporu. Pochowana tu również żołnierzy radzieckich a także Żydów

rotnd-aw-mgele-lad

 Rotunda – miejsce pamięci zamordowanych naszych rodaków, jakże często dziadków, babć czy wujków, to szczególny czas gdy wspominamy bliskich, jak również tych którzy walczyli, oddawali życie abyśmy my mogli żyć wolni.

W celach od III – XV znajdują się tablice, epitafia dla uczenia męczeńskiej śmierci Polaków, głównie mieszkańców Zamojskiej Ziemi. Do ofiar należą  jakże często nieletni harcerze,  a także nauczyciele, kupcy, rzemieślnicy, czy pojedyncze osoby, które nie mają swoich mogił i w poszczególnych celach postawione zostały pomnik ich pamięci.

Natomiast w ostatnich celach począwszy od XVI znajduje się wystawa „Ku przestrodze i pamięci 1939 -1944„. Możemy tam obejrzeć  tablice, plansze informacyjne, kopie dokumentów oraz materiałów archiwalnych, które przedstawiają historię Zamojszczyzny  i Zamościa w latach II wojny światowej

rotunda-zydzie-i-rosjPrzed wejściem i wokół Rotundy znajdują się groby osób walczących o wolność w czasie wojny obronnej Września 1939 r oraz z czasów Powstania Zamojskiego. rotun-z-tabic-w-mgle-krzyz

Żółkiewski – Zdobywca Moskwy

Dziś artykuł o  przyjacielu, powinowatym i dzielnym żołnierzu hetmana Jana Zamoyskiego.           9 października 1610 r. na prośbę rosyjskich bojarów chorągwie polskie pod dowództwem hetmana Żółkiewskiego wkroczyły na Kreml. Wasyl wraz ze swoimi braćmi Dymitrem i Iwanem Szujskim zostali aresztowani. Wkrótce mennica moskiewska rozpoczęła bicie srebrnych monet z imieniem nowego cara Władysława ( syna Zygmunta III).

zolkiewski

Stanisław Żółkiewski osobiście wkroczył na Kreml, gdzie oczekiwała go duma bojarska, wraz z nim wkroczyłó 4 tysiące polskich żołnierzy. Na Kremlu był też Michaił Romanow, później – w 1613 roku – wybrany na cara, i patriarcha Hermogenes. Po złożeniu przysięgi przez przedstawicieli wszystkich stanów wydano bankiet z udziałem Żółkiewskiego oraz oficerów. Aleksander Gosiewski objął urząd starosty moskiewskiego i stanął na czele strieleckiego prikaza, czyli najwyższego urzędu wojskowego. Należy zauważyć, że Rosja w wyniku tych działań przestała istnieć jako suwerenne państwo. Układ Żółkiewskiego z bojarami u nie funkcjonował jednak długo. Powodem były zbyt ambitne palny …postawa polskiego króla Zygmunta III, który nie wyraził zgody na tron w Moskwie dla swego syna i sam zamierzał przejąć carską koronę, a następnie także dziedziczną koronę Szwecji. Postawa polskiego monarchy zjednoczyła środowiska wrogie jego polityce i to ona w głównej mierze przyczyniła się do wyparcia z Kremla Polaków. Żółkiewski często bywał w Zamościu u swojego przyjaciela Jana Zamoyskiego – można powiedzieć, że to było takie dawne zwiedzanie a następnie wybudował swoje idealne miasto – Żółkiew wzorując się hetmańskim grodem. W mieście tym w kolegiacie i innych miejscach wisiało wiele obrazów przedstawiających zwycięstwa Zdobywcy Moskwy.

 

Recital Piosenek Marka Grechuty w I Liceum ( gmachu Akademii) 10.10.16r.

W poniedziałek, 10 października o godz. 15.30 w I Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Zamoyskiego odbędzie się recital najpiękniejszych piosenek Marka Grechuty. Warto przypomnieć, że właśnie w tej szkole nasz wielki artysta pobierał nauki na początku lat sześćdziesiątych XX wieku, występował w zespole muzycznym, kółku teatralnym. W Liceum im. Jana Zamoyskiego zdał maturę, na świadectwie dojrzałości Marka znajdują się jedynie oceny bardzo dobre  Żyją jeszcze nauczyciele, którzy uczyli, dobrze pamiętają  Marka, …ale o tym innym razem.akade-ratusz-zgory-2

Na zdjęciu gmach Akademii Zamojskiej z wieży przy katedrze.

Za tydzień młodzi wokaliści Starego Ogólniaka zaśpiewają nam z okazji 10 rocznicy śmierci wielkiego artysty pochodzącego z Miasta Arkad. Posłuchamy wielkich przebojów : „Dni, których jeszcze nie znamy”, „Będziesz moją Panią”, jest także nadzieja, że zaśpiewana zostanie piosenka o Zamościu „Na Skraju mapy” :

grechuta-mlody-jest„Tu każdy zaułek ma swój nastrój miły,
Gdzie cisza zadumę i wytchnienie niesie.
W tych murach, które tyle lat przeżyły,
A wciąż są powodem do wzruszeń, uniesień…”

Bezpośrednio po recitalu spotkamy się w celu założenia Zamojskiego Towarzystwa Turystycznego, zapraszam. Nie zapomnijmy też, że w najbliższą niedzielę o osiemnastej celebrowana będzie w specjalnej oprawie muzycznej  Msza Święta w intencji śp. Marka Grechuty, oczywiście w katedrze.

Zamojskie Stowarzyszenie Turystyczne – Zapisy.

Zapraszam serdecznie zainteresowanych Turystyką, Kulturą i Promocją Zamościa, Roztocza i okolic – do działania w ramach Zamojskiego Stowarzyszenia Turystyczno – Kulturalnego. Aktualnie  zachęcam do Wejścia w skład Stowarzyszenia. Zapisy na mail: PrzewodnikZamosc@gmail.com

zam 70  Podstawowe warunki: ukończone 18 lat, zainteresowania związane z  turystyką oraz kulturą Zamościa i Roztocza. Warto zintegrować środowisko, nawiązać współpracę, realizować dobry, wspólny cel. Poważnym atutem Stowarzyszenia jest szeroki wachlarz możliwości, np. pozyskiwania funduszy na działalność,  może ono przyjmować darowizny, ubiegać się o dotacje od administracji publicznej, organizować zbiórki publiczne, pozyskiwać nawiązki, spadki czy 1%. Może także prowadzić działalność gospodarczą .

Obecnie pierwszym zadaniem jest sfinansowanie i wykonanie ławeczki poświęconej wielkiemu artyście pochodzącemu z Zamościa: Markowi Grechucie – tuż przed 10 rocznicą jego śmierci . Później zapewne przyjdą inne wyzwania. W zależności od chęci, zaangażowania – pracy i obowiązków będzie mniej lub więcej ale uczestniczyć, działać  z pewnością warto.

W niedzielę 9 października 2016r. o godz. 18.00 celebrowana była  w zamojskiej katedrze  w intencji  śp. Marka Grechuty – dokładnie w 10 rocznicę jego śmierci.

PHOTO: MAREK KAREWICZ/EAST NEWS NA ZDJECIU MAREK GRECHUTA

„Tyle razem dróg przebytych, tyle ścieżek przedeptanych” Szczególne zaproszenie kierujemy do Uczniów zamojskich szkół , Wszyscy dla których ważne są tylko te dni, których jeszcze nie znamy…„. Spotkanie w sprawie Zamojskiego Stowarzyszenia Turystycznego planowane jest w listopadzie.

 

 

Zapisy do Stowarzyszenia Turystycznego w Zamościu

Moi Drodzy, Serdecznie Zapraszam Wszystkich zainteresowanych turystyką (także kulturą) Zamojszczyzny do działania w ramach Zamojskiego Stowarzyszenia Turystyki – Do Wejścia W jego Skład. Proszę również o przekazywanie tej informacji Innym.

ratusz ładny z liściemWarto zintegrować środowisko, nawiązać współpracę, realizować dobry, wspólny cel… Obecnie zadaniem jest sfinansowanie i wykonanie ławeczki poświęconej wielkiemu artyście pochodzącemu z Zamościa: Markowi Grechucie – tuż przed 10 rocznicą jego śmierci. Na początek proszę o wiadomości w sprawie Uczestnictwa w Stowarzyszeniu na adres mailowy przewodnikzamosc@gmail.com niebawem pojawią się bardziej szczegółowe informacje. Bardzo możliwe, że później przyjdą inne wyzwania i zadania do realizacji. W zależności od chęci, zaangażowania – pracy do poszczególnych Osób będzie mało lub dużo – ale uczestniczyć z pewnością warto, to już dziś zapewnić mogę. grechuta jesień łądne

Na zdjęciu ławeczka z Grechuty z Opola.

Msza Święta w intencji śp. Marka Grechuty 09.10.16r. w katedrze.

W niedzielę 9 października 2016r. o godz. 18.00 w zamojskiej katedrze sprawowana będzie uroczysta Msza Święta – z udziałem ks. Biskupa – za duszę śp. Marka Grechuty – dokładnie w 10 rocznicę jego śmierci. Do udziału w nabożeństwie szczególnie zapraszamy tych, którzy lubią muzykę wielkiego artysty, pochodzącego z Zamościa – lecz oczywiście każdy może przybyć. „Tyle razem dróg przebytych, tyle ścieżek przedeptanych”

grechuta młodyJakże mile widziani będą Uczniowie zamojskich i okolicznych szkół, pracujący, niepracujący, odpoczywający, Wszyscy dla których „ważne są tylko te dni, których jeszcze nie znamy…”