Archiwa tagu: Hetman Zamoyski

Urywki z życia Jana Zamoyskiego

pomnik zamo z grodziejNa  mojej stronie https://www.facebook.com/PrzewodnikZamosc ma miejsce pewna zabawa – nawiązanie daną liczbą polubień do roku w historii Zamościa, Zamoyskich, niedawno ta liczba przekroczyła 1600 – zapraszam na Przewodnika Zamość na fb i do polubienia tej strony.

  Druga połowa wieku XVI, dzieciństwo i młode lata Jana ze Skokówki,  nauka w Paryżu i w Strasburgu, następnie studia na słynnym w całej wówczas Europie Uniwersytecie Padewskim i zaszczytne tam stanowisko rektora. Następnie, w połowie lat sześćdziesiątych powrót do Ojczyzny z tytułem doktora Obojga Praw i listem polecającym Senatu Weneckiego do króla Zygmunta Augusta, a tu służba w Archiwum Królewskim i już mamy rok 1570  i bajeczna wprost kariera stoi przez  otworem … Historia Trybuna Szlacheckiego wielka, wręcz decydująca rola w pierwszych wolnych elekcjach.
 W 1577 ślub w Warszawie w willi Królowej Anny Jagiellonki z piękną i młoda Księżniczką Krystyną, która niestety długo nie pożyła.  Dwa miesiące później w dniu 1 marca 1579 stanowisko Kanclerza Wielkiego Koronnego,  6 sierpnia1581 funkcja Hetmana, dwa lata później ślub na Wawelu z Księżniczką Gryzeldą Batorówną i już za kilka lat  w 1587 rozpocznie się budowa Kolegiaty.. A.D. 1595 15 marca Jan Zamoyski otwiera Akademię Zamojską ,na której m.in. wykładano prawo rzymskie i polskie oraz kanoniczne, teologie, elokwencję i krasomówstwo, filozofię, medycynę to było bardzo gruntowne kształcenie człowieka, studia w Zamojskim Hippeum zapewniały wówczas przyszłość. Mamy rok 1601 Hetman Jan zbliża się do kresu życia, toczy się jedna o ostatnich bitew, z których zawsze wychodził obronną ręką, tym razem wszystko sprzysięga się przeciw niemu, wydaje się że będzie musiał ustąpić pokonany, jego żołnierze są zniechęceni, zupełnie brak im woli walki. Zamoyski widząc to… Przewodnik po Zamościu zaprasza serdecznie  na zwiedzanie Perły Renesansu. http://przewodnikzamosc.pl/?page_id=746

Na koniec pytanie kiedy i gdzie ( dokładnie )  umarł Jan Zamoyski ?

 

Msza święta za Fundatorów i krypty Zamoyskich w katedrze

hetman i tomasz andrze

Dziś wieczorem w Katedrze w 376 rocznicę konsekracji katedry odbyła się msza święta w intencji Fundatorów ze szczególnym uwzględnieniem Hetmana Wielkiego Koronnego Jana Zamoyskiego, Dobroczyńców, Architektów, Konserwatorów. Następnie miało miejsce zejście do krypt, gdzie spoczywa szesnastu Ordynatów, niektóre spośród ich Małżonek z  rodów j: Ostrogskich, Sapiechów, Potockich, Złotowskich, Czartoryskich…

przez marcin

Pan Prezydent Marcin Zamoyski złożył kwiaty na grobach swoich przodków, którzy przez wieki dbali zarówno o zamojską świątynie jak  i Hetmański Gród. Jak widzimy na zdjęciu przed trumną Hetmana Jana pali się święca, a proszę sobie wyobrazić, że na Jego pogrzebie w zamojskiej kolegiacie w roku 1605 płoneło 10 tyś świec !

Ostatni ordynaci t

 

Kwiaty złozone przy trumnie ostatniego Ordynata Jana Zamoyskiego, jego małzonki , ojca Maurycego, dziadka…

Padwa Północy

pierzeja wschodnie żydzi ok 1925 zamoscdawniej A Jabłoński

Przed laty Zamość stanowił mozaikę wielokulturową i wielonarodową. Gdybyśmy się cofneli jeszcze trzy wieki wczesniej niż na zdjęciu, zobaczylibyśmy w Mieście Arkad Polaków a obok nich Ormian, Greków, Żydów Sefardyjskich, wszystkie te nacje zajmowały się handlem i to towarami – w dzisiejszym języku – luksusowymi: drogimi tkaninami, dywanami, safianami, kurdybanami, bronią, solą (…).

Początkowo Hetman Zamoyski planował by w Zamościu zamieszkali jedynie katolicy, jednak po kilku latach zmienił zdanie z uwagi na możliwość szybszego rozwoju miasta, wymiany handlowej a co za tym idzie bogacenia się mieszkańców – zezwolił na osiedlanie się w Padwie Północy wymienionym wyżej nacjom, pozwolił im także wznieść własne świątynie a nawet wsparł  finansowo ich budowę. W Zamościu mieszkali także Włosi, Anglicy, Niemcy, Szkoci, Holendrzy …, było to miasto europejskie w pełnym tego słowa znaczeniu. Założyciel Zamościa studiując w młodości w Padwie poznał przedstawicieli różnych narodów uczących się w tym mieście, niektórzy zostali jego przyjaciółmi, ta kwestia również   miała wpływ na jego otwartość, sam gorliwy katolik nikogo nie zmuszał do zmiany wiary, by łświadomy, że taka decyzja musi wynikać z potrzeby serca.

Książe Józef Poniatowski – i Zamość – 200 lat od śmierci.

493px-Ksiaze_Jozef Kossak

W 200 lat od śmierci jak również 250 od urodzenia – 7 maja 1763r. – Księcia Józefa przedstawiam kilka słów o jego niezwykłym życiu jak również nawiązuję do Zamościa i rodu Zamoyskich

Przedwczoraj minęła dwusetna rocznica śmierci księcia Józefa Poniatwskiego ( utonął w nurcie Elstery pod Lipskiem), niekoronowanego króla Polski. Napoleon Bonaparte wyrzekł te słowa „gdyby mi się powiodło w Rosji, Poniatowski zostałby królem Polski, zresztą ten człowiek i bez korony był prawdziwym królem. Mial ku temu wszelkie prawa i wszystkie talenty”. Jeżeliby w Polsce w czasie Księstwa Warszawskiego wybierano króla drogą powszechengo głosowania, Poniatowski wygrałby bezapelacyjnie .

Na tym blogu wspomnę również związki księcia Józefa z Zamościem i rodem Zamoyskich. Pepi ( jak go powszechnie nazywano ) to syn generała Andrzeja Poniatowskiego – brata króla Stanisława. Natomiast VIII Ordynat na Zamościu, Jan Jakub Zamoyski poślubił siostrę króla – Ludwikę Marię, w wyniku czego Jan Jakub został stryjem księcia. I jeszcze taka historia: Hetmański Gród nigdy nie został zdobyty w szturmie przez nieprzyjaciół, został jednak zdobyty …przez Polaków, tak jest !. Od 1772 r. Zamość znajdował się pod panowaniem zaboru austriackiego, w maju 1809 żołnierze Księstwa Warszawskiego dowodzeni przez księcia Józefa opanowały Zamość, szturmem biorąc Starą Bramę Lubelską i ostatecznie zwyciężając Austriaków na Rynku Wielkim. W roku 1588 hetman Zamoyski wprowadził tą bramą swojego więżnia arcyksięcia austriackiego Maxymilina Habsburga, teraz Austriacy zostali zmuszeni z miasta uchodzić. Warto w tym miejscu wspomnieć, że podczas tej bitwy szczególnie zasłużyła się Joanna Żubrowa, jako pierwsza kobieta uhonorowana orderem Virtuti Miritari, kobiety zresztą kochały Pepiego ( ale o tym akurat w najnowszym wydaniu tygodnika do „Do Rzeczy”. Do Zamościa, wśród entuzjastycznych wiwatów mieszkańców Perły Renesansu wjechał Józef Poniatowski, co stało się doskonałą okazją do święta narodowego !. Zabrzmiał dzwon odynata Jana, który dzwoni jedynie na największe okazje jak np. przyjazd do Zamościa Jana Pawła II (19 VI 1999) czy Józefa Piłsudskiego ( 17 X 1922), czyli innych wielkich JP.

Tymczasem przenieśmy się w bardziej odległą przeszłość. Jan Zamoyski, niezwyciężony Hetman, będąc w sędziwym jak na owe czasy wieku 60 lat, pod koniec 1601 r. wyruszył na jedną z ostatnich swych wojen przeciwko wojskom szwedzkim, dowodzonym przez księcia Karola Sudermańskiego, notabene stryja polskiego króla Zygmunta III. Zamoyski zdecydował się wesprzeć oblężoną Rygę, w pewnym momencie dostrzegł, że żołnierze tracą wiarę w swe siy i bitwa może zakończyć się porażką. Nie było innego wyjścia, Hetman Zamoyski zauważył wyłom w murze i sam ruszył z okrzykiem „Kto cnotliwy nie widzi – sam pójdę „!, szlachta natychmiast za nim ruszyła, Ryga została zdobyta a Hetman Wielki Koronny Jan Zamoyski pozostał niezwyciężony!. 200 lat później, wracamy do początków wieku XIX, w Bitwie pod Raszynem w roku 1809, gdy polscy żołnierze zwątpili w zwycięstwo, książe Józef wział od podwładnego karabin i spokojnie poprowadził swe wojsko na wroga. Podobnie jak kiedyś Zamoyski teraz Poniatowski potrawił tchnąć w słabnące oddziały nowego ducha, ducha Zwycięstwa.

Jeszcze historia, o której czytałem u niezastąpionego Waldemara Łysiaka, gdy Napoleon zarządził odwrót z Moskwy, a wszędzie dokoła trwały pożary wywołane przez Moskali na zgubę armii francuskiej to właśnie żołnierze jedynego w historii Zwycięscy spod Zamościa!, osłaniali „Boga Wojny” własnymi ciałami podczas odwrotu ratując mu tym samym życie. Później cesarz Francuzów w chwilach największego zagrożenia zwykł mawiać aby to Polacy szli przodem i badali teren.

pomnik PoniatowskiegoPomnik Księcia Józefa na koniu (nieodłącznym podczas jego życia) znajduje się w Warszawie przed pałacem Radziwiłów ( ciekawostki : spowinowaceni z Zamoyskimiprzez ślub Hetmana z Krystyną Radziwiłówną) a kiedyś też Koniecpolskich ( spowinowaceni przez wnuczkę Hetmana Joannę Barbarę, która wyszła za mąż za syna innego Wielkiego Hetmana …Stansława Koniecpolskiego). Nie mamy zbyt wiele pomników naszych bohaterów narodowych przedstawionych na koniu, w Zamościu 400 lat od smierci wielkiego Hetmana stanął piękny 10 metrowy pomnik z brązu

Zmoayski w balsku zachodu cały pomnik

Zapraszam także serdecznie na wycieczki ( szkolne, firmowe, inne) po Zamościu i Roztoczu: http://przewodnikzamosc.pl/?p=1316 pogoda jest wyśmienita!

Na koniec przytoczę słowa z „Cyda” wystawionego poraz pierwszy w Polsce, właśnie w Zamościu, na dworze Jana Sobiepana Zamoyskiego ( innym razem napiszę o wielu pięknych damach w życiu Sobiepana i Pepiego) :

„Dosięga głową tronu

wart więcej czci pokłonu

niżeli król, ten książe”

 

 

Zamoyski i Zamoyski

Zamoyski i Zamoyski„Nie będę tu mówił o jego dziedzicznej szlachetności ani o słąwie jego przodków. Sam przez swe cnoty jest dostatecznie znakomity. Z chwilą bowiem gdy stanął u steru państwa, nic nie miał piniejszego, jak ofiarować Ojczyźnie całe swe zdolności, swoją pracę i swoje mienie, nic jednakowoż nie świadczy bardziej o jego miłości ojczyzny, jak to własnie miasto, które własnym sumptem wybudował, potężnymi murami i basztami przeciw napadom nieprzyjaciół umocnił i od swego imienia Zamościem nazwał”. Autorem tych słów jest wybitny humanista holenderski Jerzy Dousa, znająćy osobiścię Hetmana Jana Zamoyskiego, przebywający w Zamościu przez kilka dni w gościnie.

Zdjecie przedstawia Prezydenta Marcia Zamoyskiego podczas odsłonięcia pomnika jego wielkiego przodka ( już nie w linii prostej) we wrześniu 2005 roku. Była to podniosła chwila, w której miałem niewątpliwą przyjemność uczestniczyć,  gdy nareszcie po latach i wiekach wielki fundator i założyciel Miasta Arkad doczekał się godnego upamiętnienia.