Na podstawie relacji uczestników wydarzeń, opracowań historycznych i badań dotyczących walk o Zamość można odtworzyć następujący przebieg z końca lipca 1944 r.

Juz na początku lipca 1944 r. major Stanisław Prus ps. „Adam”, komendant zamojskiego Inspektoratu AK, wydał rozkaz rozpoczęcia w swoim rejonie akcji „Burza”. Żołnierze Armii Krajowej chcieli przywitać w Zamościu Sowietów jako gospodarze oraz oddać władzę polskim patriotom, a nie ludziom służącym komunistom.

Nocą z 24 na 25 lipca 1944 r. wojska niemieckie rozpoczęły opuszczanie Zamościa, wysadzając część obiektów i przygotowując odwrót w kuerunku zachodnim. Opuszczając hetmański gród orabowali wiele sklepów, natomiast dworzec, parowozownie i kilka innych obiektów wysadzili w powietrze.
W mieście pozostawały jeszcze niewielkie oddziały tylnych straży niemieckich, sytuacja była niepewna. Rano patrole Armii Krajowej ustaliły, że główne siły niemieckie opuściły miasto.
Do Zamościa zaczęły wkraczać oddziały AK z Obwodu Zamojskiego, m.in. kompania ppor. Edwarda Lachawca „Konrada” I ppor Józefa Kaczoruka „Ryszarda” oraz inne plutony. Na czele połączonych oddziałów zmierzał por. Wacław Wnukowski ps. „Kabel”.
Następnie żołnierze AK zajęli Rynek Wielki, ratusz oraz najważniejsze punkty miasta.
Mieszkańcy spontanicznie wyszli na ulice, z otwartym sercem i uśmiechem na ustach witając partyzantów. Byly wiwaty, biało-czerwone kwiaty, okrzyki radości. Dziewczyny rozdawaly pocałunki dzielnym chłopcom z lasu…

„Niektórzy partyzanci mieli orzełki białe. Dowódca zaś miał prawdziwego orła żołnierskiego. Zasypano ich kwiatami i wiwatami, ludzie popłakali się !” – wspominał w swoim dzienniku z czasów wojny mieszkaniec Zamościa Adam Mastaliński.

Właśnie wtedy wykonano znane fotografie przedstawiające żołnierzy AK z bukietami w dłoniach.
Przez kilka godzin Zamość znajdował się faktycznie pod kontrolą Armii Krajowej.

W owych dniach mial również miejsce spacer dziewcząt, sanitariuszek i chłopców z lasu, alejkami zamojskiego parku. Gdy oglądamy te zdjęcia widać szczęście wypisane na twarzy mlodych ludzi, jak raduje ich wolność, a może nawet rodzi się miłość. Młodość ma swoje prawa.

Po niewielu godzinach (2) od strony wschodniej zaczęły nadciągać pierwsze oddziały Armii Czerwonej, 1. Front Ukraiński. Sowieccy żołnierze nie prezentowali się dobrze, niektórzy z nich według relacji świadków jechali na wózkach zaprzężonych w psy.

Doszło do spotkania żołnierzy AK i Armii Czerwonej. Początkowo panowała poprawna atmosfera.
Przez pewien czas w mieście panowała swego rodzaju dwuwładza. Jednak Armia Czerwona juz po kilku dniach przejęła zarząd nad miastem
Dowódcy AK zostali wezwani na rozmowy z dowództwem sowieckim.
Kolejne dni (26 lipca – sierpień 1944 r.)
NKWD rozpoczęło rozbrajanie oddziałów AK. 30 lipca 1944 roku w zamojskich koszarach rozbrojono kompanie „Konrada” i „Ryszarda”. Rozpoczęła się też fala prześladowań, rewizji.
Aresztowano wielu oficerów i żołnierzy. Część, jak por. Wacław Wnukowski „Kabel”, została wywieziona do ZSRR. Inni, jak por. Edward Lachawiec „Konrad”, zdołali uciec z rąk NKWD, jednak wiosną 1945 „Konrad” zostal zabity w okolicy Zamościa ( Łabuńki ) walcząc z NKWD I SB.
Mieszkańcy hetmańskiego miasta nie długo cieszyli sie wolnością. Jednakże nawet ten krótki czas, – tak piękny i radosny pozostał w pamieci i wspomnieniach wielu. Wiecej podczas zwiedzania Zamościa z przewodnikiem tel 509 338 939 oraz w książce Przewodnik Zamość I Roztocze Ludzie, Legendy, Atrakcje, Anegdoty link. https://przewodnikzamosc.pl/?tag=przewodnik-zamosc-i-roztocze-ksiazka

Zapraszamy na wycieczki do Zamościa – Perły Renesansu, jednego z najpiękniejszych miast w Polsce, którego niezwykłą historię i zabytki najlepiej poznaje się podczas zwiedzania z przewodnikiem. Sercem miasta jest Rynek Wielki z majestatycznym ratuszem oraz słynnymi renesansowymi kamienicami, które zachwycają turystów.

W programie zwiedzania znajduje się także wspaniała zamojska katedra, będąca nekropolią rodu Zamoyskich i jednym z najcenniejszych zabytków sakralnych regionu.

Odwiedzimy również dawną Akademię Zamojską – trzecią uczelnię wyższą w dawnej Rzeczypospolitej, założoną przez hetmana Jana Zamoyskiego. Zobaczymy Pałac Zamoyskich oraz pomnik wielkiego hetmana i kanclerza koronnego, twórcy miasta idealnego.

Niezapomniane wrażenia pozostawiają potężne fortyfikacje Twierdzy Zamość z bastionami, kazamatami oraz zwodzonymi mostami, które przez wieki chroniły miasto przed najeźdźcami.

Serdecznie zapraszamy grupy, Koła emerytów, pielgrzymki, koła gospodyń wiejskich, stowarzyszenia, szkoły, zakłady pracy oraz wszystkich miłośników historii i pięknej architektury do odkrywania uroków Zamościa. Organizujemy ciekawe i profesjonalne zwiedzanie dostosowane do wieku oraz zainteresowań uczestników. Zamość zachwyca zarówno latem, gdy tętni życiem i licznymi wydarzeniami kulturalnymi, jak i jesienią, kiedy zabytkowe uliczki nabierają wyjątkowego, spokojnego uroku. Warto zaplanować wycieczkę do Zamościa i poznać fascynujące dzieje miasta wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Telefon 509 338 939
Przed wycieczką lub w jej trakcie warto także zaopatrzyć się w książkę „Przewodnik Zamość i Roztocze. Ludzie, Legendy, Atrakcje, Anegdoty” autorstwa Janusza Malickiego.

Publikacja zawiera liczne ciekawostki historyczne, opisy najważniejszych zabytków, legendy oraz mało znane opowieści związane z Zamościem i Roztoczem. To przewodnik, który pozwoli jeszcze lepiej poznać odwiedzane miejsca i zachować wspomnienia z wycieczki na długie lata – wiecej o możliwości zakupu link :https://przewodnikzamosc.pl/?page_id=746

Kościół Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Tomaszowie Lubelskim to wyjątkowa drewniana świątynia barokowa i jedno z najcenniejszych zabytków sakralnych Roztocza.

Podczas gdy mocno świeci sloneczko warto zajrzec do pieknych wnętrz.

Kościół Jest również ważnym sanktuarium pielgrzymkowym, słynącym z cudownego obrazu Matki Bożej Szkaplerznej, który od wieków przyciąga wiernych i turystów.

Bogate wnętrze, zabytkowe ołtarze oraz niezwykła architektura zachwycają każdego odwiedzającego.

Obok kościoła możemy podziwiać Kolumny, ktore upamiętniają ważne wydarzenie z historii Polski i miasta. Wśród nich znajdziemy kolumnę Armii Krajowej, NSZZ Solidarność. Cudownego Obrazu, Cudu nad Wisłą,

Zapraszam do wspólnego odkrywania tego niezwykłego miejsca z Przewodnik Zamość. Poznaj jego historię, duchowość i piękno podczas niezapomnianego zwiedzania Roztocza I Zamościa tel 509 33 89 39

Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Krasnobrodzie ufundowany pod koniec XVII wieku przez Królową Marie Kazimerę.

Witraże w oknach kościoła zostały zamontowane w 1998 roku, a ich uroczystego poświęcenia dokonano podczas odpustu Matki Bizej Jagodnej 2 lipca 1999 roku. Przedstawiają one Radosne i Chwalebne tajemnice różańcowe, stanowiąc ważny element wystroju tej barokowej świątyni.

Zapraszamy na zwiedzanie tel 509 33 89 39

Matura Marka Grechuty w Zamościu w 1963 r. – 63 lata temu ! Najlepszych ocen na świadectwie dojrzałości dla Wszystkich tegorocznych Maturzystow !
Marek Grechuta urodził się w Zamościu, kilka miesięcy po wojnie, dnia 10 grudnia 1945 roku. Ogród przed domem Marka to miejsce wyjątkowe pełne kwiatów, krzewów, dzikiego wina, zieleni.
Takie właśnie dziedzińce widział w Padwie Jan Zamoyski, który studiował na slynnym Uniwersytecie w tym wloskim mieście. Później podobne podwórza powstawały w Zamościu, który nazywany jest Padwą Północy. Chociaz do czasu…, nie tak dawno temu na stawie w parku pojawiła sie gondola dla zakochanych i zaczęto nazywać Zamość… Wenecja wschodu:)

Ojciec Marka Tadeusz Grechuta był żołnierzem Armii Krajowej, walczył w obronie mieszkańców Zamojszczyzny w okresie II wojny światowej, w domu sluchano rozgłośni Wolna Europa, szczególnie w czasie wydarzeń w Poznaniu oraz Powstania w Budapeszcie 1956, gdy Węgrzy i Polacy, walczyli z Sowietami o wolność. Marek zapamiętał i wspominał z czasów dzieciństwa spotkania wigilijne, gdzie liczna rodzina Ojca: trzy siostry i czterech braci pięknie na głosy śpiewała kolędy i pastorałki. Marka wychowano w duchu zasad katolickich, był taki czas, że chętnie wstawał przed godziną szóstą rano aby codziennie służyć do Mszy Świętej, brał udział w nabożenstawch choćby w zamojskiej kolegiacie, w której we wczesnym dzieciństwie został ochrzczony. Mial niezwykłą wrażliwość i wszechstronne zainteresowania, czytał książki Karola Maya, Alfreda Szklarskiego, Marka Twaina, Juliusza Verne czy Jacka Londona. (…) był zafascynowany przygodami Tomka Sawyera, Winnetou, czy kapitana Nemo. Szczegolne wrażenie na Marku zrobiła lektura „Tajemniczego Ogrodu” Frances Hodgson, słowa tej książki dostarczyły mu wielu przeżyć i wzruszeń. Aktualnie możemy pójść do podobnego, tajeminczego ogrodu w Zamościu, znajduje się on w podwórzu przed kamienicą, gdzie urodził się późniejszy wielki artysta. Jego mama Wanda Grechuta z domu Stryjek pracowała w zamojskim PTTK, organizowała synowi zwiedzanie Zamościa z przewodnikiem i sama tę rolę pełniła.

Właśnie w tych dniach mija dokładnie 63 lat od czasu gdy Marek w I Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Zamoyskiego z wyróżnieniem zdawał maturę. Na świadectwie maturalnym Marka znalazły się same oceny bardzo dobre i tylko jedna czwórka z prac ręcznych. Właśnie będąc w klasie maturalnej Marek poznał swą piewrszą Wielką Miłość Halinkę, również uczennicę I Liceum w Zamościu. Razem spacerowali uliczkami i zaułkami hetmańskiego grodu . Zachwycony urodą i osobowością dziewczyny czytał jej wiersze, opowiadal o swych marzeniach, słuchał o jej zwierzeń, a czasami nawet zaśpiewał swe pierwsze młodzieńcze utwory. Kilka lat temu , gdy zbierałem materiały do ksiazki „Przewodnik Zamość i Roztocze” spotkałem się z niezwykłą osobą, nieżyjącą juz polonistką Marka Panią Julią Rodzik. Wspominała między innymi wieczór (…) Gdy Marek zapraszał Halinkę na randkę w parku tak jej zanucił ( przekazane przez prof. J. Rodzik) :
Gdy na ratuszowej wieży
Zegar sześć razy uderzy,
Idź tam gdzie zamojski Park,
Tam na Ciebie czeka twój lord Mark.
(…)
Grechuta był zafascynowany takze architekturą Zamościa, podziwiał zabytkowe budowle Starego Miasta, uczęszczał na prywatne lekcje rysunku a po zdaniu Matury postanowił studiować na Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej. Ten wszechstronnie utalentowany artysta już w czasach zamojskich z pasją rysował ratusz, bastiony czy kamieniczki. Gdy tuż przed egzaminem jego rysunki zobaczył profesor Politechniki Wiktor Zin powiedział do mamy Marka (…) wiecej w książce: https://przewodnikzamosc.pl/?p=7301

Kilka lat temu straliśmy się bardzo u władz miejskich o ławeczkę Marka Grechuty, artykuły ponizej: https://przewodnikzamosc.pl/?p=4086 https://przewodnikzamosc.pl/?p=4127 ,
Zaproszenie na zwiedzanie Zamościa – sa wolne terminy tel. 509 338 939

Przewodnik po Zamościu zaprasza na zwiedzanie miasta idealnego

1. 1. Rynek Wielki z arkadowymi kamienicami i ratusz
2. 2. Rynek Solny i Wodny
3. 3. Akademia Zamojska,
4. 4.. Park na terenach pofortecznych, staw w dawnej fosie,
5. 5. Synagoga renesansowa
6. 6. Nadszaniec, bastion 7 – wystawy, ekspozycje histeryczne – Plus strzał z armaty –

7.Kamienice Ormiańskie

8. Pałac i Pomnik Jana Zamoyskiego,

8. 9. Katedra zamojska
9. 10. Kościół Franciszkanów

11.Manufaktura Słodyczy

Obiad dwudaniowy z napojem – pomoc w znalezieniu dobrej restauracji na Starym Mieście

12 Arsenał i Pawilon pod Kurtyną

13. Muzeum PRL- życie. moda, muzyka, andgfoty

14, Skarbiec przy katedrze i historia rodu Zamoyskich – 9 zl/ osoba

14. 15 Trasa meleksami wokół murów obronnych, fortyfikacji, dawnej fosy, zwodzonych mostów
16. 16 Krótki temat o książce „Przewodnik Zamość i Roztocze”. Ludzie, Legendy, Anegdoty, Atrakcje
18. 17. Film (z efektami specjalnymi) Zamość miasto idealne
19. proponujemy takze zwiedzanie Roztocza
20. Telefon 509 338 939

Zamość, Perła Renesansu, to jedno z najbardziej fascynujących miast w Polsce, które zachwyca nie tylko swoją historią, ale i unikalną architekturą. Założony w 1580 roku przez hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego, Zamość został zaprojektowany przez włoskiego architekta Bernardo Morando jako „miasto idealne” To niepowtarzalne, harmonijne połączenie funkcji obronnych, mieszkalnych i handlowych. Dzięki temu, w 1992 roku Stare Miasto w Zamościu zostało wpisane na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów Zamościa jest Rynek Wielki o wymiarach 100 × 100 metrów, otoczony kolorowymi kamienicami z arkadami oraz imponującym ratuszem z 52-metrową wieżą. Ciekawostką jest, że z wieży ratusza codziennie w południe odgrywany jest hejnał tylko w trzy strony świata – nie gra się w stronę Krakowa, co według legendy było wyrazem protestu Jana Zamoyskiego, o tym więcej podczas zwiedzania Zamościa z przewodnikiem.

Zamość, znany również jako hetmański gród, słynie z niezdobytej twierdzy, która odparła wiele oblężeń, w tym atak wojsk szwedzkich w 1656 roku. To właśnie to wydarzenie ma być upamiętniane podczas widowiska historycznego Szturm Twierdzy Zamość.

W tym roku, już za kilka dni – 23–25 maja 2025, odbędzie się XXI edycja tego spektakularnego wydarzenia. Pod murami twierdzy ponownie pojawią się wojska szwedzkie pod dowództwem króla Karola X Gustawa, a dzielni Zamościanie będą odpierać ich ataki. W programie przewidziano m.in. widowiskowe bitwy dzienne i nocne, prezentacje grup rekonstrukcyjnych z całego kraju, walki szablą na Rynku inpid murami,, warsztaty tańców dworskich, opowieści o modzie i obyczajach XVII wieku oraz degustacje potraw kuchni Staropolskiej. Zapraszam na niezwykłą opowieść, Legendę Stołu Szweckiego tel 509 33 89 39

Dla osób pragnących w pełni zanurzyć się w historii i odkryć wszystkie tajemnice Zamościa, zwiedzanie z przewodnikiem jest najlepszym rozwiązaniem – zarówno dla małych, jak i dużych grup. Przewodnik nie tylko opowie o fascynujących dziejach miasta, ale także wskaże mniej znane zakątki i podzieli się ciekawostkami, które umykają samodzielnym turystom.

Nie przegap okazji, by poczuć ducha historii i na własne oczy zobaczyć, jak Zamość bronił się przed najeźdźcami. Szturm Twierdzy Zamość to nie tylko lekcja historii, ale i niezapomniane przeżycie dla rodziny czy większych grup tel 509 33 89 39

Przewodnik Zamość I Roztocze Ludzie, Legendy, Atrakcje, Anegdoty – wydany jesienią 2024 roku – nakład wyczerpany

Najnowsze informacje II Wydanie Książki już na taśmach drukarskich

1. Odkryj Roztocze i Zamość jak nigdy dotąd – z książką – przewodnikiem, który opowiada historie, a nie tylko je pokazuje!
2. Poznaj fascynujących ludzi, tajemnicze legendy i niezwykłe miejsca ukryte poza utartymi szlakami.
3. To przewodnik, ale także opowieść o duszy Zamościa i uroku Roztocza.
4. Dowiedz się dlaczego Zamość nazywany jest Perłą Renesansu i gdzie najlepiej wybrać się na wycieczkę szkolną, seniorów, rodzinna, Koła Gospodyń Wiejskich…
5. Zaskocz znajomych ciekawostkami i anegdotami, których nie znajdziesz w typowych przewodnikach
6. .
7. IIdealny towarzysz wakacyjnych wędrówek – pełen inspirujących tras, ukrytych perełek i ciepłych historii. Z pewnością zainspiruje do zorganizowania grupy na wycieczkę do Zamościu I na Roztocze – tel 509 33 89 39 a może poprostu wybierzesz się na Zamojszczyzny z grupą znajomych lub rodziną
8. Już niebawem pierwsze egzemplarze świeżo z drukarni trafią do sprzedaży – już można zamówić- przewodnikzamosc@gmail.com
9. Zamość i Roztocze mają wiele twarzy – ten przewodnik pokaże Ci każdą z nich.
10. Wyrusz w podróż pełną śmiechu, wzruszeń i zachwytu – z książką, która prowadzi sercem.

---

Proszę o kontakt tel/sms 509 33 89 39 lub mailowy przewodnikzamosc@gmail.com tam też pozostałe informacje o cenie, szczegolach dostawy itd. Więcej na temat książki i nabycia pod linkiem – https://przewodnikzamosc.pl/?p=6990

Żarty maturalne z tego roku, nie tylko dla Maturzystów. Dziś młodzież pisała egzamin z języka polskiego. Oczywiście trzeba było uważać, żeby nie popełnić błędu. Jeśli chodzi o literę”ó” to warto zauważyć, że po raz pierwszy można ją było zobaczyć w druku, w roku 1654 – ukazała się ona w tekście wydanym przez drukarnie Akademii Zamojskiej w Zamościu. Gdyby do tego nie doszło zapewne łatwiej byłoby maturzystom przygotować się do egzaminu języka polskiego 🙁 więcej na ten temat w książce Przewofnik Zamość i Roztocze – link https://przewodnikzamosc.pl/?p=7099

Inna anegdota maturalna, zdecydowanie z tym rokiem związana. W tym roku mlodzi ludzie nie musieli się obawiać, że popełnią błąd kardynalny ! tzw „kardynała”, gdyż w związku z Konklawe kardynałowie zamykają się w Kaplicy Sykstyńskiej 🙂
Powodzenia Maturzyści!
i żadnych błędów nie życzę 😉

Długo oczekiwana zima nareszcie zawitała do hetmanskiego grodu !

Dziś, tuż po północy zaczęły się obfite opady śniegu oraz zawieje i zamiecie. Jak się okazuje przed ratusz juz sporo białego puchu zawiało i zamietło W związku z tym na Rynek powróciło lodowisko, a wokół murów obronnych wyznaczono trasy dla biegówek Na trasy narciarskie można wyruszyć zjeżdżając bezpośrednio z wachlarzowych schodów. Padaja pytania – z której strony schodów ? Wybór należy do Ciebie 😉
A gdy śnieg stopnieje zapraszam na wycieczki piesze- tel 509 338 939