Archiwum kategorii: Historia

Od wieku szesnastego do dnia wczorajszego

Żółkiewski pogromca Moskwy, przyjaciel Zamoyskiego

Dziś 416 rocznica, 9 października 1610 roku polskie chorągwie dowodzone przez hetmana Stanisława Żółkiewskiego wkroczyły na moskiewski Kreml. Moskwa była Polska! Jesteśmy jedynym narodem, któremu udało się podbić Rosję i na Kremlu umieścić swojego władcę.

Cofnijmy sie kilka miesięcy wstecz . 4 lipca 1610 r. w słynnej bitwie pod Kłuszynem chorągwie polskie, dowodzone przez hetmana polnego koronnego Stanisława Żółkiewskiego odniosły swe największe zwycięstwo, pokonując oddziałem 2700 husarzy armię rosyjską liczącą 30 tys. żołnierzy, wspieraną przez korpus szwedzki liczący 5 tys. wojska, droga do rosyjskiej stolicy stała otworem
9 października 1610 r. na prośbę rosyjskich bojarów chorągwie polskie pod dowództwem hetmana Żółkiewskiego wkroczyły na Kreml. Car Wasyl wraz ze swoimi braćmi Dymitrem i Iwanem Szujskim zostali aresztowani. Wkrótce mennica moskiewska rozpoczęła bicie srebrnych monet z imieniem nowego cara Władysława, syna polskiego króla Zygmunta III Wazy

Stanisław Żółkiewski osobiście wkroczył na Kreml, gdzie oczekiwała go duma bojarska, wraz z nim wkroczyłó 4 tysiące polskich żołnierzy. Na Kremlu był też Michaił Romanow, później – w 1613 roku – wybrany na cara, i patriarcha Hermogenes. Po złożeniu przysięgi przez przedstawicieli wszystkich stanów wydano bankiet z udziałem Żółkiewskiego oraz oficerów. Aleksander Gosiewski objął urząd starosty moskiewskiego i stanął na czele strieleckiego prikaza, czyli najwyższego urzędu wojskowego. Rosja w wyniku tych działań przestała istnieć jako suwerenne państwo. Dopiero po dwóch latach sytacja sie odmieniła, Polacy opuścili Moskwę…

Warto tez zauważyć, że wcześniej Stanisław Żółkiewski walczyl u boku hetmana Jana Zamoyskiego: w zmaganiach z Gdańskiem, wyprawach moskiewskich z lat 1579-81, czy w bitwie pod Byczyną w 1588 roku. W tej ostatniej bitwie odznaczył się szczególną odwagą, ranny w nogę, kulał już do końca życia.Scenę tę uwiecznil na obrazie „Zamoyski pod Byczyną” Jan Matejko. Za tę dzielną postawę Zamoyski wyjednał mu buławę polną koronną. Zolkiewski dalej wiernie służył u boku hetmana i kanclerza, bywał także w Zamościu u swojego przyjaciela, dowódcy, hetmana Jana. Poznał dobrze Zamość, następnie wybudował swoje miasto – Żółkiew wzorując się w dużej mierze Perłą Renesansu.

Księżniczka Zofia

Do pierwszego spotkania Zofii Czartoryskiej ze Stanisławem Kostką Zamoyskim doszło pod koniec listopada 1792 w pałacu Zamoyskich w Zamościu.
Księżniczka Zofia przybyła wówczas z wizytą do hetmańskiego miasta na 10 dni, wraz z matką Izabelą i siostrami. Razem z rodziną Czartoryskich przyjechał wtedy także Tadeusz Kościuszko.
Kościuszko prowadził długie, wieczorne rozmowy  z ks. Staszicem ( wówczas guwernerem dzieci Zamoyskich) na temat możliwości ratowania Ojczyzny w dobie jej upadku. Warto na marginesie zauważyć, że rok 2026 to zgodnie z uchwałą polskiego Sejmu to Rok Stanisław Sraszica ( 200 lat od jego śmierci).
W tym czasie czternastoletnia Zofia, w swoim pamiętniku odnotowała, opisując Stanisława Zamoyskiego:
” W zielonym fraczku, z miną trzpiota, którego powstrzymywało co chwilę wejrzenie Matki ( Konstancji z CzartoryskichZamoyskiej)”
Pod koniec XVIII wieku malarze malowali portrety pięknej księżniczki Zofii. Poeci pisali wiersze opiewające jej wyjątkową urodę.


Franciszek D. Kniaźnin:
„Ta nieśmiertelna, ta i skrzydlata
W twojej, Zofijo postaci
Chociaż jej ziemska zdaje się szata
Ozdób niebieskich ni traci”.
Minęło kilka lat, gdy dwudziestodwuletni wówczas Stanisław Kostka, podczas pobytu w pałacu Czartoryskich w Sieniawie rozkochał się w pięknej księżniczce Zofii.. Nie można się dziwić, że tak szybko zrodziła się miłość w sercu młodego Zamoyskiego, wystarczy zajrzec do źródeł.
W wielu miejscach możemy odnaleźć zachwyty nad jej urodą. Grzegorz.Burnet pisał: ” Była wysoka i szczupła, o kształtach tak pełnych elegancji, że nawet najurodziwsze damy damy mogły na jej widok poczuć zazdrość(…) Ciemnowłosa i czarno oka, cerę ma jednak cudownie jasną i piękną, nos i podbródek delikatnie i subtelnie ukształtowane, pięknie wykrojone usta o słodko nadąsanych wargach. Posiada wszelkie atrybuty piękna, których najczęściej nie dostaje kobietom (…). Źródłem przemożnego czaru tej kobiety jest wrażliwość, przenika ona i ożywia jej cudowną postać, nadając każdemu ruchowi lekkość i niepowtarzalny wdzięk”.

Kobiety także doceniały urodę młodej księżniczki, tak pisala Anna z Krajewskich Nakwaska:
„Księżniczka Zofia była panną młodą. Widzę jeszcze po latach śliczną, młodziusieńką twarzyczkę, iskrzące się oczy w złocistym wianku na głowie, co czarne włosów jej sploty przystrajał, kiedy, jako wieśniaczka przoduje i wywija ochoczo krakowiaka”

Hrabia Zamoyski miał kilku konkurentów do ręki księżniczki Czartoryskiej, należał do nich między innymi księże Walenty Radziwil czy książę Henryk Lubomirski, więcej na ten temat w książce „Przewodnik Zamość I Roztocze Ludzie, Legendy, Atrakcje, Anegdoty” , z pewnością wrócimy do tego tematu także na tej stronie .

.

Krótki czas wolności w dawnym Zamościu

82 lata temu żołnierze Armii Krajowej opanowali Zamość, dzielni chłopcy wkroczyli do hetmańskiego grodu przed Sowietami dając mieszkańcom chwile radości, krótkie, lecz jakże piękne i prawdziwie !


25 lipca 1944 oddziały Armii Krajowej, które przez kilka wcześniejszych lat wojny walczyły z Niemcami w lasach Zamojszczyzny zajęły Zamość. Oddziały sowieckie przybyły do miasta trochę później. Do Zamościa weszła kompania dowodzona przez podporucznika Wacława Wnukowskiego „Kabel” oraz Edwarda Lachawca „Konrad”. Żołnierze nadchodzili od strony Kalinowic, przez Nowe Miasto, w kierunku Starówki witani przez – najpierw nieco zaskoczonych, a następnie pełnych entuzjazmu – mieszkańców Zamościa. Kobiety rzucały wiązanki biało czerwonych kwiatów, całowały dzielnych chłopców z lasu.

Partyzanci po przybyciu na Rynek Wielki udali się do ratusza na rozmowy z burmistrzem Antonim Wiąckiem – wybrany z ramienia rządu londyńskiego – któremu przekazali władzę.

Nie każdy wie, że były takie lipcowe dni roku czterdziestego czwartego gdy w Zamościu powiało prawdziwą wolnością !!!
To byl dobry, rzadko spotykany czas, gdy nie bylo ani Niemców, ani Ruskich, ani innych obych sił.
Niedługo jednak trwał ten piękny czas wolności.
Zapraszamy także na zwiedzanie Zamościa z przewodnikiem tel 509 338 939

Porucznik Wnukowski „Kabel” został wywieziony wgłąb Związku Sowieckiego, a „Konrad” zamordowany przez NKWD.

Żołnierze z Kompanii Armii Krajowej „Konrada” wkraczają na Rynek Wielki Zamościa – 25 lipca 1944 roku – . Na czele dowódca Edward Lachawiec „Konrad”. Zdjęcie prawdziwe, archiwalne – pokolorowane dzisiaj.

Przewodnik Zamość i Roztocze. Nowe, poszerzone wydanie książki

” Przewodnik Zamość i Roztocze Ludzie, Legendy, Atrakcje, Anegdoty ” – właśnie teraz, na poczatku lipca 2026 roku, ukazało się III nowe poszerzone wydanie książki. Dziękuję drukarni Fast Graf w Zamościu za druk, bardzo ladnie wyszły także zdjęcia, jako ilustracje do tekstu. W Przewodniku z lipca 2026 możecie Państwo zapoznać sie miedzy innymi z nowymi anegdoty i ciekawymi historiami z Zamościa.

SPIS TREŚCI – PRZEWODNIKA:

Od autora

CZĘŚĆ PIERWSZA – ZWIEDZAMY ZAMOŚĆ

1. Początki Perły Renesansu

2. Rynek Wielki

3. Ratusz

4. Rynek Solny i Wodny

5. Katedra

6. Kościół Franciszkanów

7. Kościół św. Katarzyny

8. Kościół św. Mikołaja

9. Akademia Zamojska

10. Rotunda Zamojska

11. Mury obronne, bramy i nadszaniec

12. Muzeum Fortyfikacji i Broni Arsenał

13. Studnie na Starym Mieście

14. Park Miejski

15. Ogród Zoologiczny

CZĘŚĆ DRUGA – ZWIEDZAMY ROZTOCZE

1. Szczebrzeszyn

2. Radecznica

3. Górecko Kościelne

4 Zwierzyniec

5. Zagroda Guciów

6. Krasnobród

7. Rezerwat Czartowe Pole

8. Rezerwat nad Tanwią i okolice

9. Pałac w Narolu

10. Żółkiew

11. Tomaszów Lubelski

12. Pałac w Łabuniach

13. Pomnik Chwały Kawalerii i Artylerii Konnej . Komarów

CZĘŚĆ TRZECIA – HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ

1. Początki rodu Zamoyskich

2. Hetman i kanclerz Jan Zamoyski

3. Kanclerz Tomasz Zamoyski

4. Jan Sobiepan Zamoyski

i Maria Kazimiera de la Grange

5. Klemens Zamoyski

6. Tadeusz Kościuszko, Stanisław Staszic

7. Księżniczka Zofia z Czartoryskich Zamoyska

i hrabia Stanisław Kostka Zamoyski

8. Książe Józef Poniatowski

9. Hrabia Władysław Zamoyski

10. Długa droga do wolności. Bracia Pomarańscy

11. Maurycy Zamoyski

12. II Wojna Światowa na Zamojszczyźnie

13. Śladami „Wira” i „Podkowy”

14. Ks. Władysław Bocian .

15. Krótkie dni wolności

16. Błudko – cmentarz i pomnik zołnierzy Armii Krajowej

17. Ostatni partyzant

18. Jan i Róża Zamoyscy

19. Marcin Zamoyski

20. Ryszard Łapa

21. Doktor Wiesław Lipko

22. Józef Krzysztof Giza

CZĘŚĆ CZWARTA – ARTYŚCI, POECI, MUZYCY

1. Leon Zdzisław Stroiński

2. Bolesław Leśmian

3. Marek Grechuta

4. Kora – Olga Jackowska

5. Mieczysław Kosz i Jan Ptaszyn Wróblewski

6. Witold Paszt – VOX

7. Profesor Wiktor Zin

8. Jerzy Wasowski i Jeremi Przybora

9. Fryderyk Chopin

10. Znani i lubiani – Anegdoty z Zamościa

Na końcu znajduje się Mapa ( Plan) Zamościa 1618 – 2026

Bibliografia 

Książka ma trzysta stron, w tym kilkadziesiąt kolorowych zdjęć z najpiękniejszych miejsc Zamościa I Roztocza – wykonanych o każdej porze roku. Pomaga w przygotowaniu wyciecxki na Ziemię Zamojską zarowno malym grupom rodzinnym czy znajomych jak również dużym grupom zorganizowanym.

Zapraszamy do nabycia – można tez zapłacić przez Blick – telefon 509 33 89 39 – książka kosztuje 78 zł . W sprawie zakupu książki proszę wysłać wiadomość sms na ten sam numer telefonu 509 33 89 39 lub na adres mailowy przewodnikzamosc@gmail.com

Książkę można także nabyć w wielu punktach w Zamościu i na Roztoczu – miejsca sprzedaży w linku poniżej https://przewodnikzamosc.pl/?p=7301

Wycieczka, pielgrzymka Zamość I Roztocze

W tym tygodniu mieliśmy czterodniową wycieczkę – pielgrzymkę, podczas której uczestnicy mieli okazję poznać najpiękniejsze zakątki Zamościa i Roztocza.

Ratusz


Pierwszego dnia zwiedzaliśmy Zamość, podziwiając zabytkowy ratusz, Akademię, katedrę, fortyfikacje …całe Stare Miasto, które zachwyca swoją architekturą i niepowtarzalnym klimatem.
Drugiego dnia odwiedziliśmy Szczebrzeszyn z pomnikiem słynnego chrząszcza, i piekne , stare świątynie.

Szczebrzeszyn

Następnie Zwierzyniec z kościołem na wyspie i zabytkowym browarem.

Kościół na wyspie w Zwierzyńcu

Kolejnym punktem nszzego programu była Radecznica z Bazyliką św Antoniego oraz cudownym źródełkiem.

Bazylika św Antoniego w Radecznicy


Tego dnia dotarliśmy również do Górecka Kościelnego, gdzie zachwyciły nas piękny drewniany kościół i malownicza aleja pomnikowych dębów.

Górecko Kościelne, Aleja dębów


Trzeciego dnia podziwialiśmy niezwykłe piękno przyrody podczas spacerów po Szumach nad Tanwią. Szum płynącej rzeki oraz piękno przyrody pozostaną na długo w naszej pamięci.

Szumy

Na Czartowym Polu rowniez były wodospady, papiernia , kładki mosty , dzika naturą, które zachwyciły cała grupę.

Czartowe Pole
Kapliczka ze źródełkiem

Po poludniu odwiedziliśmy Tomaszów Lubelski, gdzie mieliśmy okazję podziwiać kilkuset letni kościół Zwiastowania NMP i cerkiew.

Kościół Nawiedzenia NMP w Tomaszowie

Wnętrze kościoła w Tomaszowie

Pod koniec wycieczki dotarliśmy do Krasnobrodu , poznając ich historię i najcenniejsze zabytki. Sanktuarium Nawiedzenia NMP, kapliczkę objawień.
Ostatniego dnia zatrzymaliśmy się przy Pomniku Chwały Kawalerii i Artylerii Konnej.

Pomnik Chwały Kawalerii I Artylerii Konnej

zwiedziliśmy pałac Jana Jakuba Zamoyskiego w Łabuniach. Wspolny wyjazd zakończyliśmy na Rotundzie Zamojskiej.

Stare Miasto. Makieta w Zamościu


Program wycieczki doskonale połączył zwiedzanie zabytków, piękno roztoczańskiej przyrody oraz miejsca o wyjątkowym znaczeniu religijnym i historycznym.

Rotunda Zamojska


Uczestnicy mogli poznawać atrakcje regionu, ciesząc się wspólnie spędzonym czasem i wyjątkową atmosferą wyjazdu.
Zapewniamy kompleksową organizację wycieczek i pielgrzymek, oferując profesjonalne usługi przewodnickie oraz pomoc w rezerwacji atrakcji, obiadów i noclegów itp dla grup.
Rozpoczęły się wakacje, dlatego Przewodnik Zamość serdecznie zaprasza grupy zorganizowane, Kluby Seniora, KGW, parafie, szkoły i stowarzyszenia do wspólnego odkrywania Zamościa, Roztocza, gwarantujemy ciekawe programy, sprawdzoną organizację i niezapomniane wspomnienia. Tel 509 33 89 39

Rotunda Zamojska – Muzeum Martyrologii Zamojszczyzny

Wczoraj wraz z grupą gości z okolic Olsztyna odwiedziliśmy Zamojską Rotundę.

Z grupa w celi


Rotunda (XIX-wieczna działobitnia) to Muzeum Martyrologii Zamojszczyzny i miejsce kaźni około 8 tysięcy Polaków zamordowanych przez niemieckich zbrodniarzy w latach 1940-1944 . Poszczególne cele zamieniono w kaplice pamięci i symboliczne groby grup zawodowych, społecznych oraz regionów .

Pierwszą śmiertelną ofiarą niemieckiego więzienia na Rotundzie był ziemianin Aleksander Szeptycki wl Łabuń k. Zamościa. Został on zamęczony na śmierć 19 czerwca 1940 roku ( właśnie minęła 86 rocznica jego śmierci) , zapoczątkowując tragiczny okres martyrologii tego miejsca, gdziej zostalo zabitych około 8 tysięcy osób .

Aleksander Szeptycki

Cela-Kaplica Wołyniaków pamięci Polaków okrutnie zamordowanych przez Ukraińców na Wołyniu .
Sa takze Kaplice Pamięci Nauczycieli, Harcerzy, Sybiraków, Dzieci Zamojszczyzny, Armii Krajowej (…)
Wiecej w książce Przewodnik Zamość I Roztocze lub podczas zwiedzania – link
https://przewodnikzamosc.pl/?p=7301

Kaplica Harcerzy
Kaplica Nauczycieli
Kaplica Polaków posortowane na Wołyniu
Z grupą na Rotundzie

Skarbiec przy katedrze zamojskiej. Uzdrowienie przez zanurzenie

Przewodnik podczas wycieczki po Zamościu – tel 509 33 89 39– opowiada niezwykle historie, ciekawostki, anegdoty. Między innymi prezentuje bardzo cenne eksponaty znajdujące w Skarbcu przy katedrze zamojskiej

Sutanna św Jana Pawła II

Skarbiec nosił dawniej nazwę.Muzeum Sakralne Kolegiaty, Fundacji Rodziny Zamoyskich obecnie ma nową, oficjalną nazwę: Muzeum Sakralne Katedry Zamojskiej. Znajduje się on w dawnym budynku Wikarówki, gdzie w przeszłości mieściły się mieszkania osób duchownych, a po drugiej wojnie światowej kancelaria parafialna kolegiaty.

Znajdują się tu niezwykłe eksponaty związane z miastem idealnym. kolegiatą i rodem Zamoyskich. Możemy zobaczyć drogocenne relikwie: skrawek szaty NMP (velum peplum), święte cząstki apostołów Piotra i Tomasza, cierń z korony cietniowej, czy część krzyża świętego. Umieszczono je w kunsztownych relikwirzach wykonanych ze złota, srebra, kryształu górskiego czy też w otoczeniu rubinów.

Relikwierz krzyża świętego

Możemy podziwiać także pamiątki po ordynatach zamojskich: popiersie wielkiego kanclerza, obraz II Ordnata Tomasza, portret trumienny Sobiepana i jego serce, zloty, kieszonkowy zegarek Marcina, czy obraz ostatniego Ordynata, a także przejrzyście zaprezentowane drzewo genealogiczne rodu Zamoyskich.

Katedra i pomnik hetmana, po ewej stronie Skarbiec

Na pierwszym piętrze Wikarówki ujrzymy pamiątkę z wizyty naszego, wielkiego rodaka św Jana Pawła II: jest to sutanna z pielgrzymki do Zamościa 12 czerwca 1999 r

Katedra

Warto również zwrócić uwagę na niezwykle cenną chrzcielnice sprzed niemal 400 lat, z każdej ze stron chrzcielnicy, na medalionach przedstawiono sceny biblijne, związane z chrztem: przejście Izraelitow przez Morze Czerwone, uzdrowienie Naamana przez proroka Elizeusza, obrzezanie Jezusa oraz  chrzest Jezusa w Jordanie

Puchar że złota ofiarowany przez Jana Zamoyskiego

Trzy sceny są lepiej znane. Jednak szczególną uwagę zwraca mniej znana scena – uzdrowienia Naamana z trądu przez proroka Elizeusza. Naaman doznał uzdrowienia przez 7 – krotnie zanurzenie w Jordanie, przy udziale protoka. Elizeusz dokonał tego cudu nie oczekując żadnej nagrody, choć Naaman zamierzal ofiarować niezwykle cenny podarunek za uwolnienie od choroby. Ten cud zapowiada wszystkie uzdrowienia dokonane przez Jezusa. Wody Jordanu są symbolem wód chrzcielnych, które obrmywają ze wszelkich grzechów czynią człowieka niewinnym. Z tym uzdrowienie wiąże się także historia Gechaziego, slugi Elizeusza, który zapragnąl wzbogacić się przez oszustwo i został za swoj niecny czyn srogo ukarany.

Chrzcielnica

Po odwiedzinach w Skarbcu poznamy z przewodnikiem inne atrakcje Zamościa. Pomożemy grupom turystów w znalezieniu noclegu, obiadu, czy miejsc wartych odwiedzenia – zapraszamy do kontaktu.

Więcej o Skarbcu, katedrze, hetmańskim mieście w ksiązce Przewodnik Zamość I Roztocze: https://przewodnikzamosc.pl/?p=7301


Przewodnik Zamość zaprasza na wycieczkę

Podczas wycieczki z przewodnikiem przypomnijmy sobie jak kilkadziesiąt temu, a także znacznie dawniej wyglądało Stare Miasto w Zamościu. Warto oderwać się na pewien czas od rzeczywistości, w której przyszło na żyć.

Podczas wycieczek uliczkami I zaułkami Miasta Arkad cofniemy się do jeszcze wcześniejszych wieków, poznamy plany i ideały, którymi kierował się Jan Zamoyski, przeniesiemy się i zobaczymy niejako życie w dawniejszych czasach. Usłyszymy także ciekawą historię zamojskiego hejnału, dowiemy się wiele o pięknych kamieniczkach i narodzie bogatych kupców i rzemieślników, czyli Ormian.

Natomiast na fotografii widzimy Rynek Wielki to od początku był plac reprezentacyjny, podobnie jak Forum Romanum w Rzymie czy Agora w Grecji. Tutaj handel skupiał się co najwyżej w podcieniach, gdzie kupcy wystawiali swoje towary pod arkadami , chroniąc się przed słońcem czy deszczem . Obecnie na rynku jak dawniej odbywają się najważniejsze wydarzenia w mieście, koncerty, festiwale, spotkania…Na tym głównym placu miasta poznamy także najciekawsze atrakcje Zamościa: czasowe i stałe. Do tych czasowych należą jarmarki, w najbliższym czasie odbędzie się kolejny Jarmark Wielkanocny.

W trakcie naszej wycieczki po idealnym mieście sprzed ratusza pójdziemy dalej, do szesnastowiecznej katedry. Kościół ten ufundowal sam założyciel Zamościa hetman Jan Zamoyski, który w roku 1605 w jego kryptach został pochowany. W Kaplicy Zamoyskich mozemy podziwiać płytę nagrobną wielkiego hetmana z czarnego marmuru, to rzadko spotykany, okazały materiał.

Później wraz z grupą mniejszą lub większą udamy się przed gmach trzeciego Uniwersytetu w Polsce, czyli Akademii Zamojskiej. Zaledwie dwa lata temu zakończyła się renowacja tego wspaniałego budynku w kształcie czworoboku z dziedzińcem na środku i dachem mansardowym

Kolejne miejsce naszej wycieczki to niedawno odnowione mury obronne, bastiony, fortyfikacje. To będzie najlepsza okazja do posluchania o nieudanych próbach zdobycia hetmańskiego grodu przez Kozaków, Szwedów, Rosjan.

Zapraszamy na zwiedzanie Zamościa z przewodnikiem – tel 509 33 89 39 – gdyż jest już ciepla wiosna … a później zapraszamy na Roztocze

Attyki nad kamienicami I ratuszem

Ratusz i kamienice ormiańskie z renesansowymi attykami

2016


1852, 1914,1972, 2016 i 2026. W którym roku najpiękniej ?
Kamienice także przed wiekami były piękne, z arkadami prowadzącymi do chłodnych latem podcieni.

Attyki to takze wazlżne atrakcje Zamościa.
Grzebieniaste attyki na domach przy Rynku, ozdabiały i zasłaniały dachy. Attyki, wg koncepcji architekta miasta Bernardo Morando, powstawały już na początku istnienia Zamościa, czyli ponad czterysta lat temu.
Attyki znikaly na przestrzeni wieków, głównie w XiX wieku – chociaż zdarzało się także wcześniej – w związku z przebudową budynków oraz rekonstrukcją dachów. Attyki na ratuszu powróciły jako pierwsze pod koniec dwudziestolecia międzywojennego w latach 1937 – 1939.
Zauważmy attyki na kamienicach w roku 1852 i 174 lat później, a w tak zwanym miedzy czasie attyk nie widzimy…
Rekonstrukcje attyk na kamienicach ormiańskich podjęto pod koniec lat 70 tych XX wieku. Prace projektowe wykonali Wiktor Zin i Maciej Pawlicki . Inspiracje do attyk na kamienicy Wilczkowskiej ( zielonej) i Rudomiczowskiej ( żółtej) zaciągnęli z obrazu z 1853 . Attyki nad Kamienicą pod Madonną ( pomarańczowa) wykonali na podstawie zdjęć z końca XIX wieku.
W przypadku kamienic środkowych: Pod Aniołem i Pod Małżeństwem ( niebieska i szafirowa) to już swobodna interpretacja Zina i Pawlickiego. Profesor Jerzy Kowalczyk jeszcze kilkanaście lat temu prezentował stanowisko, ze attyki powinny być odtworzone także na innych kamienicach… Tymczasem rozpoczyna sie wiosna, w związki z tym zapraszamy na zwiedzanie Zamościa z przewodnikiem. Przewodnik Zamość doradzi najlepszy termin na wycieczkę tel 509 338 939 .

1853
1914

Przewodnik Zamość już wiosną zaprasza na wycieczki – szczegóły www.PrzewodnikZamosc.pl , opowiemy jak zmienia się miasto idealne

1972
Koniec XIX wieku

Życie dziecka na początku XVII wieku w Zamościu

Życie dziecka Ormianina w XVII-wiecznym Zamościu: dom i nauka w Akademii Zamojskiej
Zamość w XVII wieku był jednym z najlepiej zaplanowanych miast Rzeczypospolitej – idealnym miastem renesansowym według projektu włoskiego architekta Bernarda Morando. W samym centrum, przy Rynku Wielkim, wznosiły się kamienice mieszczan i kupców, w tym domy ormiańskie, takie jak Kamienica Pod Aniołem, czy Pod Małżeństwem, ale takze Kamienica Abramowicza,, złotnika zamojskiego, zięcia Bernarda Morando.

Dzieci mieszkających tu rodzin poznawały świat zarówno poprzez życie domowe, jak i naukę w Akademii Zamojskiej, założonej przez hetmana Jana Zamoyskiego w 1594 roku.

Poranek w domu ormiańskim
Dzień dziecka rozpoczynał się bardzo wcześnie – około godziny 5.45. W domu ormiańskim budziły je służki lub starsze rodzeństwo. Dziecko wraz z rodzeństwem mieszkało w jednej izbie, na pryczach obitych siennikami, bez prywatności znanej obecne.
Pierwszym punktem dnia była modlitwa przy małym obrazie świętego patrona rodziny. Ormiańskie rodziny szczególnie kładły nacisk na wychowanie religijne – modlitwy i uczestnictwo w liturgii były codziennością. Po modlitwie następowało szybkie umycie w misie z wodą i skromne śniadanie: chleb, twaróg, czasem polewka lub piwo dla dzieci ( rozcieńczone wodą)


Około godziny 6:30 dzieci wychodziły do Akademii Zamojskiej, jednej z pierwszych polskich instytucji edukacyjnych łączących cechy szkoły średniej i uniwersytetu. Uczniowie mieszkali blisko, więc droga z domu ormiańskiego zajmowała kilka minut.
Program nauki
Języki klasyczne: łacina i greka były podstawą wykształcenia. Dzieci tłumaczyły teksty Cycerona, Wergiliusza i innych klasyków, a także uczyły się pisać na pergaminie lub tabliczkach woskowych.
Filozofia i retoryka: młodzi uczniowie poznawali logikę, etykę, sztukę argumentacji i wymowy publicznej.
Matematyka i astronomia: nauka rachunków, geometrii, a także podstaw astronomii, obserwacji słońca i gwiazd – ważne zarówno dla życia codziennego, jak i orientacji w handlu.
Języki nowożytne: włoski i francuski, niezbędne w handlu i kontaktach międzynarodowych.
Praktyczne zajęcia: młodsze dzieci obserwowały pracę rodziców lub uczyły się prowadzenia ksiąg rachunkowych. Córki zajmowały się haftem, szyciem i gospodarstwem domowym.


Dzień ucznia
6:30–8:30: łacina – czytanie i tłumaczenie tekstów klasycznych.
9:00–11:00: greka i logika – krótkie eseje, dyskusje.
11:30–12:30: modlitwa i obiad – wspólne posiłki w refektarzu akademii.
13:00–15:00: matematyka i astronomia – rysowanie diagramów, map, obserwacje nieba.
15:30–17:00: języki nowożytne i zajęcia praktyczne – pisanie listów, rachunków, nauka włoskiego lub francuskiego.
17:30–19:00: powtarzanie materiału, samodzielna nauka przy świecach.
19:30–20:00: przygotowanie do snu i wieczorna modlitwa.


Życie w domu ormiańskim po lekcjach
Po zajęciach dziecko wracało do domu, gdzie część dnia spędzało przy warsztacie rodzinnym. W przypadku chłopców mogło to być złotnictwo, handel tkaninami lub pomoc przy księgach handlowych.

Dziewczęta uczyły się prowadzenia domu, haftu i nadzorowania służby.
Wieczory były czasem modlitwy, powtarzania materiału i rozmów rodzinnych.

Często dzieci bawiły się prostymi zabawkami, tocząc obręcze lub grając w proste gry ruchowe na podwórzu, a zimą – ślizgając się po zamarzniętych kałużach.
Edukacja i wychowanie
Życie dziecka Ormianina w Zamościu łączyło dyscyplinę akademicką z praktyką domową i zawodową. Dzieci uczyły się języków, matematyki i filozofii, a jednocześnie obserwowały pracę rodziców i zdobywały umiejętności niezbędne w handlu i rzemiośle.
Religia, modlitwa i codzienne obowiązki kształtowały charakter młodych mieszkańców Zamościa. Choć dzieciństwo było krótkie i wymagające, zapewniało solidną edukację i przygotowanie do dorosłego życia w wielokulturowym i prężnym mieście renesansowym. Zaoraszam na wycieczki , zwiedzanie Zamościa z przewodnikiem- zobaczymy wszystkie opisywane miejsca telefon 509 338 939 I posłuchamy innych historii