Przed ratuszem z grupą z okolic Sieradza. Warto wspomnieć.
Florian Szary – zgodnie z legendą Jana Długosza pochodził z Mojkowic, znad Pilicy, na terenie dawnej ziemi sieradzkiej, w okolicach dzisiejszego powiatu piotrkowskiego. Miał być rycerzem walczącym w 1331 roku z Krzyżakami w bitwie pod Płowcami. Według rodowej tradycji był przodkiem Tomasza z Łaźnina i założycielem linii, z której wywodzili się Zamoyscy.
Tomasz z Łaźnina , to takze te okolice, pochodził z Łaźnina w dawnej ziemi łęczyckiej, w województwie łęczyckim, w okolicach Łowicza i Sieradza. W XV wieku przybył na naszą ziemię i osiadł w miejscowości położonej za mostem Zamoście, czyli dzisiejszym Starym Zamościu. Uznawany jest za protoplastę rodu Zamoyskich, którego najsłynniejszym przedstawicielem był Jan Zamoyski. Wiecej na ten temat w książce Przewodnik Zamość I Roztocze. https://przewodnikzamosc.pl/?p=7670
Dziś 416 rocznica, 9 października 1610 roku polskie chorągwie dowodzone przez hetmana Stanisława Żółkiewskiego wkroczyły na moskiewski Kreml. Moskwa była Polska! Jesteśmy jedynym narodem, któremu udało się podbić Rosję i na Kremlu umieścić swojego władcę.
Cofnijmy sie kilka miesięcy wstecz . 4 lipca 1610 r. w słynnej bitwie pod Kłuszynem chorągwie polskie, dowodzone przez hetmana polnego koronnego Stanisława Żółkiewskiego odniosły swe największe zwycięstwo, pokonując oddziałem 2700 husarzy armię rosyjską liczącą 30 tys. żołnierzy, wspieraną przez korpus szwedzki liczący 5 tys. wojska, droga do rosyjskiej stolicy stała otworem 9 października 1610 r. na prośbę rosyjskich bojarów chorągwie polskie pod dowództwem hetmana Żółkiewskiego wkroczyły na Kreml. Car Wasyl wraz ze swoimi braćmi Dymitrem i Iwanem Szujskim zostali aresztowani. Wkrótce mennica moskiewska rozpoczęła bicie srebrnych monet z imieniem nowego cara Władysława, syna polskiego króla Zygmunta III Wazy
Stanisław Żółkiewski osobiście wkroczył na Kreml, gdzie oczekiwała go duma bojarska, wraz z nim wkroczyłó 4 tysiące polskich żołnierzy. Na Kremlu był też Michaił Romanow, później – w 1613 roku – wybrany na cara, i patriarcha Hermogenes. Po złożeniu przysięgi przez przedstawicieli wszystkich stanów wydano bankiet z udziałem Żółkiewskiego oraz oficerów. Aleksander Gosiewski objął urząd starosty moskiewskiego i stanął na czele strieleckiego prikaza, czyli najwyższego urzędu wojskowego. Rosja w wyniku tych działań przestała istnieć jako suwerenne państwo. Dopiero po dwóch latach sytacja sie odmieniła, Polacy opuścili Moskwę…
Warto tez zauważyć, że wcześniej Stanisław Żółkiewski walczyl u boku hetmana Jana Zamoyskiego: w zmaganiach z Gdańskiem, wyprawach moskiewskich z lat 1579-81, czy w bitwie pod Byczyną w 1588 roku. W tej ostatniej bitwie odznaczył się szczególną odwagą, ranny w nogę, kulał już do końca życia.Scenę tę uwiecznil na obrazie „Zamoyski pod Byczyną” Jan Matejko. Za tę dzielną postawę Zamoyski wyjednał mu buławę polną koronną. Zolkiewski dalej wiernie służył u boku hetmana i kanclerza, bywał także w Zamościu u swojego przyjaciela, dowódcy, hetmana Jana. Poznał dobrze Zamość, następnie wybudował swoje miasto – Żółkiew wzorując się w dużej mierze Perłą Renesansu.
Kilka dni temu odwiedziliśmy z bardzo miłą grupą z okolic Olsztyna niezwykłe miejsce – Bazylikę św. Antoniego w Radecznicy.
To właśnie tutaj, w 1664 roku, św. Antoni z Padwy objawił się Szymonowi Tkaczowi, rozpoczynając historię jednego z najważniejszych sanktuariów tego świętego w Polsce. Podczas wizyty uczestnicy pielgrzymki dowiedzieli się o objawieniach, historii sanktuarium oraz kulcie św. Antoniego, który od ponad 360 lat przyciąga do Radecznicy wielu ludzi. Piękne położenie bazyliki, niezwykła historia i atmosfera tego miejsca zrobiły na pielgrzymach duże wrażenie. To była kolejna bardzo sympatyczna i pełna ciekawych rozmów grupa, z którą z przyjemnością poznawaliśmy historię Roztocza. Przewodnik Zamość – zaprasza na wspólne odkrywanie Zamościa i Roztocza!
Do pierwszego spotkania Zofii Czartoryskiej ze Stanisławem Kostką Zamoyskim doszło pod koniec listopada 1792 w pałacu Zamoyskich w Zamościu. Księżniczka Zofia przybyła wówczas z wizytą do hetmańskiego miasta na 10 dni, wraz z matką Izabelą i siostrami. Razem z rodziną Czartoryskich przyjechał wtedy także Tadeusz Kościuszko. Kościuszko prowadził długie, wieczorne rozmowy z ks. Staszicem ( wówczas guwernerem dzieci Zamoyskich) na temat możliwości ratowania Ojczyzny w dobie jej upadku. Warto na marginesie zauważyć, że rok 2026 to zgodnie z uchwałą polskiego Sejmu to Rok Stanisław Sraszica ( 200 lat od jego śmierci). W tym czasie czternastoletnia Zofia, w swoim pamiętniku odnotowała, opisując Stanisława Zamoyskiego: ” W zielonym fraczku, z miną trzpiota, którego powstrzymywało co chwilę wejrzenie Matki ( Konstancji z CzartoryskichZamoyskiej)” Pod koniec XVIII wieku malarze malowali portrety pięknej księżniczki Zofii. Poeci pisali wiersze opiewające jej wyjątkową urodę.
Franciszek D. Kniaźnin: „Ta nieśmiertelna, ta i skrzydlata W twojej, Zofijo postaci Chociaż jej ziemska zdaje się szata Ozdób niebieskich ni traci”. Minęło kilka lat, gdy dwudziestodwuletni wówczas Stanisław Kostka, podczas pobytu w pałacu Czartoryskich w Sieniawie rozkochał się w pięknej księżniczce Zofii.. Nie można się dziwić, że tak szybko zrodziła się miłość w sercu młodego Zamoyskiego, wystarczy zajrzec do źródeł. W wielu miejscach możemy odnaleźć zachwyty nad jej urodą. Grzegorz.Burnet pisał: ” Była wysoka i szczupła, o kształtach tak pełnych elegancji, że nawet najurodziwsze damy damy mogły na jej widok poczuć zazdrość(…) Ciemnowłosa i czarno oka, cerę ma jednak cudownie jasną i piękną, nos i podbródek delikatnie i subtelnie ukształtowane, pięknie wykrojone usta o słodko nadąsanych wargach. Posiada wszelkie atrybuty piękna, których najczęściej nie dostaje kobietom (…). Źródłem przemożnego czaru tej kobiety jest wrażliwość, przenika ona i ożywia jej cudowną postać, nadając każdemu ruchowi lekkość i niepowtarzalny wdzięk”.
Kobiety także doceniały urodę młodej księżniczki, tak pisala Anna z Krajewskich Nakwaska: „Księżniczka Zofia była panną młodą. Widzę jeszcze po latach śliczną, młodziusieńką twarzyczkę, iskrzące się oczy w złocistym wianku na głowie, co czarne włosów jej sploty przystrajał, kiedy, jako wieśniaczka przoduje i wywija ochoczo krakowiaka”
Hrabia Zamoyski miał kilku konkurentów do ręki księżniczki Czartoryskiej, należał do nich między innymi księże Walenty Radziwil czy książę Henryk Lubomirski, więcej na ten temat w książce „Przewodnik Zamość I Roztocze Ludzie, Legendy, Atrakcje, Anegdoty” , z pewnością wrócimy do tego tematu także na tej stronie .
Dziś odwiedziliśmy Szczebrzeszyn – jedno z najstarszych i najbardziej urokliwych miasteczek Roztocza. Tel 509 33 89 39 do przewodnika po Zamościu I Roztoczu
Zatrzymaliśmy się przy wieży zamkowej, będącej pamiątką po dawnym zamku i bogatej historii miasta.
Zwiedziliśmy również kościół św. Katarzyny, cenny zabytek sakralny Szczebrzeszyna. To była kolejna ciekawa lekcja historii i spotkanie z niezwykłym dziedzictwem Roztocza..Później poszliśmy na spacer alejka biegną na brzegu rzeki Wieprz.
Dziś jako przewodnik Zamość tel 509 338 939 przyjemność odwiedzić z pielgrzymką niezwykłe Górecko Kościelne i jego zabytkowy, drewniany kościół pw. św. Stanisława Biskupa. Obecna świątynia została wzniesiona w 1768 roku z fundacji Jana Jakuba Zamoyskiego, a jej piękne rokokowe wyposażenie zachwyca do dziś. Górecko Kościelne to także ważne sanktuarium związane z kultem św. Stanisława oraz miejscem jego objawienia.
Podczas spaceru z pielgrzymką przeszliśmy zabytkową Aleją Dębów, prowadzącą od kościoła św. Stanisława w Górecku w stronę rzeki Szum – wzdłuż alei rośnie kilka pomnikowych dębów, a najstarszy z nich liczy ponad 500 lat.
To właśnie Górecku Kościelnym, według miejscowej tradycji, 7 października 1648 roku św. Stanisław Biskup objawił się Janowi Sosze i wskazał miejsca związane z późniejszym kultem. Na końcu naszej wędrówki dotarliśmy do malowniczej kapliczki „Na Wodzie”, stojącej nad rzeką Szum, gdzie do dziś bije źródło związane z kultem świętego, a woda ma właściwości uzdrawiające. Później udaliśmy sie na zwiedzanie Zamościa z przewodnikiem oczywiście.
Zamość jest jednym z najcenniejszych zabytkowych miast Polski; jego renesansowe Stare Miasto przyciąga turystów z całego kraju.
Jedna z przewodnickich wypraw rowerowych z z grupą ze Szwajcarii, w okolicy Zwierzyńca
W Zwierzyńcu mamy nasz cudny Roztoczański Park Narodowy, kościół na wyspie, stawy i inne atrakcje. Przydałoby się połączenie rowerowe, Zamościa ze Zwierzyńcem, mamy przecież co raz wiecej amatorów jednośladów. Ważne, żeby odwiedzający Zamojską Ziemią zostali u nas dłużej, choćby na dni kilka, co z pewnością ucieszyłoby różne branże działające w turystyce. W hetmańskim mieście turyści miło spędzają jakiś czas, a potem chętnie udają się na łono przyrody.
Z pewnością nie brakowałoby chętnych dla takiej przejażdżki do stolicy RPN-u. Wyjeżdżając z miasta juz teraz możemy przymierzać trasę rowerową przsz zamojski zalew. Później trasa konczy się, a przdalaby się, najlepiej przez Żdanów, Wólkę Wieprzecką. Tu niektórzy mogliby się udać na ścieżkę przyrodnicza do Wojdy, która przebiega przez stare kasy buczyny karpackiej i mieszanego boru jodlowego; wszystko już na terenie parku narodowego. Fragmentami trasa jest ale przydałaby się taka z prawdziwego zdarzenia.
Dalszy ciag „nowej” trasy rowerowej przebiegalby przez piękne lasy w Kosobudach i już szybka ścieżka do Zwierzyńca, chyba, że ktoś w Obroczy zamieniłby rower na kajak? Gmina Zamość planuje w bieżącym roku trasę rowerową od granicy miasta, przez Skokówkę i Żdanów. Czy nie warto, w ramach połączonych sił rożnych stron, pociągnąć tę ścieżkę dalej ?
Zamość I Roztocze odwiedzają różne grupy – telefon do przewodnika 509 338 939 – Koła Gospodyń Wiejskich, Kluby Seniora, wycieczki firmowe, Nauczyciele oraz inne – serdecznie wszystkich zapraszamy. Na Zamojszczyznę przyjeżdżają również pielgrzymki, grupy parafialne, kościelne z różnych stron Polski. W naszym regionie jest wiele historycznych sanktuariów czy kościołów wartych odwiedzenia przez różne grupy.
W Zamościu z pielgrzymką
Zamość atrakcje ma wyjątkowe, oprócz pięknego ratusza, kamienic renesansowych, Akademii, rynków, pałacu, czy murów obronnych mamy także zabytkowe kościoły przesiąknięte wiarą ojców. Katedra pw. Zmartwychwstania Pańskiego I Św Tomasza Apostoła
Katedra zamojska
W kościele tym opowiemy o jej powstaniu, historii cudownego obrazu Matki Bożej Odwachowskej, o Świętym Janie Pawle II, który bywał tu kilkukrotnie. o bl. Prymasie Stefanie Wyszyńskim związanym w przeszłości z Zamojską Ziemią.. Dowiemy się także kto jeszcze ze znanych osób przebywał w hetmańskim grodzie lub też został pochowany w zamojskiej świątyni, zobaczymy jej niezwykłe piękno. W Skarbcu, obok katedry dowiemy się i zobaczymy niezwykłe relikwie ze złota, srebra, kryształu górskiego – sprowadzone z Watykanu jeszcze przez samego hetmana Jana. Będziemy mieli również okazję podziwiać inne niezwykłe ekdponaty, obrazy, pamiątki daenych czasów. Kościół Zwiastowania NMP Ojców Franciszkanów ufundowal w XVII wieku kanclerz Tomasz Zamoyski, a budowę kontynuowali jego następcy. To świątynia z bardzo trudna historią wpisaną w dzieje Rzeczypospolitej.
Kościół Ojców Franciszkanów
Warto pojechac takze do Zwierzyńca i odwiedzić Kościół p.w. Św. Jana Nepomucena na wyspie, z fundacji Tomasza Antoniego Zamoyskiego i jego żony Teresy z Michowskich. Świątynia otoczona z kazdej strony stawem, posiada niezwykły urok o każdej porze roku ( na zdjęciu).W maju odbywa się w tutaj niezwykla procesja odpustowa na łódkach i kajakach dookoła kościoła. .
Kościół na Wyspie w Zwierzyńcu
Niedaleko Perły Renesansu znsjduje się Roztocze, zielona kraina pięknych lasów i czystych rzek. W czasie pielgrzymki ale także z inną grupą warto odwiedzić: także Krasnobród, gdzie znajduje sie Sanktuarium i dawny klasztor Ojców Dominikanów, wraz z cudownym obrazem Matki Bożej Krasnobrodzkiej. Kościół ufundowany został w 1699 roku przez Królową Marysieńkę, w podziękowaniu za uratowanie życia. Aleja starych drzew prowadzi nas ze świątyni do Kaplicy na Wodzie – w miejscu Objawień Matki Bożej z połowy XVII wieku, To tutaj nad strumykliem Maryja rozmawiała z Jakubem Ruszczykiem, który w trakcie tego cudownego spotkania doznał uwolnienia od zlego ducha. Drewniana kaplica wzniesiona na małym żródle, a woda ma właściwości uzdrawiające.
Sanktuarium Nawiedzenia NMP w Krasnobrodzie
Warto odwiedzić również Radecznicę, jedyne na świecie miejsce objawień św Antoniego, które zostało uznane przez Kościół. Zobaczymy tam piękną bazylikę wzniesioną pod koniec XVII wieku na wysokiej górze, gdzie do dziś pełnią służbę Ojcowie Bernardyni. Jest także kapliczka tego Świętego z Padwy, który pomaga ludziom w poszukiwanie tego co warto w życiu odnaleźć.
Kapliczka św Antoniego w Radecznicy
W bliskiej okolicy od stuleci stoi także . modrzewiowy kościół pw Świętego Stanisława w Górecku Kościelnym.
Kapliczka na rzece Szum w Górecku
Stanisław biskup krakowski, ze Szczepanowa także się objawił, w tym wyjątkowo urokliwym miejscu Puszczy Solskiej. To doskonale miejsce na spacer – wśród wiekowych dębów – alejką prowadzącą do kapliczki i rzeki Szum. Więcej na temat wycieczek w mojej książce „Przewodnik Zamość I Roztocze Ludzie , Legendy, Atrakcje, Anegdoty – wydanie lipiec 2026 r. O możliwości zakupu – https://przewodnikzamosc.pl/?p=7670
Początki Biblioteki Ordynacji Zamojskiej sięgają czasów Jana Zamoyskego, który utworzył w Zamościu przy Akademii wspaniałą drukarnię, żeby rozsyłać dzieła, a także by rosła jego sława, po całym świecie. Przy drukarni funkcjonowała wspólnota uczonych, a wśród jego współpracowników byli najlepsi. Jan Sariusz sprowadzał nie tylko książki, ale także rękopisy, głównie greckie, a także łacińskie. W swoich zbiorach hetman.posiadał także zbiory Zygmunta Augusta, wśród nich np. „Żywoty arcybiskupów gnieznieńskich” Jana Długosza. Gdyby przetrwały do naszych czasów z pewnością byłaby to wielka atrakcje Zamościa.
Palac Błękitny
Następnie na początku XIX wieku XII Ordynat Stanisław Kostka Zamoyski przeniósł Bibiotekę do pałacu Blękitnego w Warszawie. Pałac ten zamieszkały byl wczesniej przez jego teściów XII Ordynata Adama Kazimierza i Izabellę Czartoryskich. Później do tego palacu wprowadzili się hrabia Stanisław Zamoyski wraz ze swą, piękną żoną księżniczką Zofią. Wiecej o księżniczce Zofii w innych artykułach na stronie, np.: https://przewodnikzamosc.pl/?p=1902
Stanisław Kostka i Zofia Zamoyscy z dziećmi. Sebastian Ludwik Wilhelm Norblin (
Zamoyscy dbali i powiększyli zbiory biblioteki az do czasów II wojny światowej. W Pałacu Blękitnym najdowały się także zbioru jego ojca Andrzeja i brata Aleksandra. XI Ordynat na Zamościu przechowywał ( zanim trafiły one do Warszawy) dzieła literackie w dwóch pokojach starej. modrzewiowej willi w Zwierzyńcu. W Pałacu znajdowały się także zbiory XII Orfynata, Stanisława Kostki. Wśród nich było np. dzieło Rafaela Santi, jak również Bartolome Murillo „Św. Józef z Dzieciątkiem Jezus”. W Muzeum Zamojskim w Zamościu prezentowany jest obecnie inny obraz Murillo „Święta Rodzina”
Znaczne straty Biblioteka poniosła podczas pożaru pałacu w czasie niemieckiego bombardowania we wrześniu 1939 r. .Następnie, 82 lata temu, po podpaleniu przez Niemców, w czasie Powstania Warszawskiego biblioteka Ordynacji uległa niemal całkowitemu zniszczeniu.
Wnętrze Biblioteki w Pałacu Blękitnym
Niemcy wiele cennych dzieł ukradli, zrabowali także lub zaginęły cenne kolekcje: medali, monet, militariów, rzeźby, szkła i ceramiki, porcelany, oraz licząca 400 obrazów i miniatur kolekcja malarstwa. Zniszczeniu uległy pieczołowicie gromadzone przez wieki pamiątki rodzinne i historyczne. Z całego księgozbioru uratowało się ok. 1800 woluminów.
Jan i Jadwiga Zamoyscy
Ostatni ordynat Jan Tomasz Zamoyski ( na zdjęciu) przekazał po II wojnie światowej ocalały fragment Biblioteki w wieczysty depozyt Bibliotece Narodowej. Więcej w komentarzu lub podczas zwiedzania Zamościa tel do przewodnika 509 338 939
Festiwal Stolica Języka Polskiego narodził się w 2015 roku i od początku odbywa się przede wszystkim w Szczebrzeszynie, ale także w Zamościu. W 2026 roku organizowana jest XII edycja festiwalu, której patronem został Władysław Broniewski, a wydarzenia odbywają się jeszcze przez dwa dni, do 8 sierpnia. Festiwal należy dziś do najważniejszych wydarzeń literackich w Polsce, gromadząc wybitnych pisarzy, poetów, aktorów, muzyków i miłośników języka polskiego, którzy spotykają się w niezwykłej scenerii Roztocza, warto się wybrać na festiwal. Dokladnie 4 lata temu, 7 sierpnia 2022 roku, podczas inauguracji VIII Festiwalu Stolica Języka Polskiego, jak zwykle pierwszy festiwalowy dzień odbył się w Zamościu. Wieczorem na Rynku Wodnym zaprezentowano koncert „Włodzimierz Nahorny. Jego portret”, w którym obok znakomitego kompozytora wystąpiła nieżyjaca już Magda Umer. Wydarzenie zakończyło zamojską część festiwalu, po czym kolejne dni przeniosły się do Szczebrzeszyna. Koncert Magdy Umer był jednym z najważniejszych wydarzeń artystycznych inaugurujących festiwal i zgromadził liczną publiczność. Występ doskonale wpisał się w atmosferę Zamościa – miasta renesansu, kultury i pięknego języka – oraz był wyjątkowym początkiem tygodnia literackich i muzycznych spotkań w Szczebrzeszynie. Na zdjeciu moje spotkanie sprzed 4 lat z Magdą Umer, którą – jak wyznała – zachwycil Zamość I tak chętnie wracała do hetmańskiego grodu, miasta urodzenia jej przyjaciela, wielkiego artysty, także wykonawcy utworów poezji śpiewane Marka Grechuty. Z przyjemnością odwiedziła zielone podwórze i podziwiała dom Grechuty przy ulicy Grodzkiej. Niezwykłe atrakcje Zamościa zachwycają także znane osoby.
.Podczas festiwalowych występów wykonywała utwory związane z twórczością Agnieszki Osieckiej, Jeremiego Przybory, Wojciecha Młynarskiego, Marka Grechuty oraz kompozytorów, z którymi współpracowała przez lata. W jej repertuarze znajdują się między innymi „Już szumią kasztany”, „Oczy tej małej”, „O niebieskim pachnącym groszku” oraz inne piosenki, które od lat wzruszały publiczność. Jej koncerty oraz spotkania w Szczebrzeszynie czy Zamościu mialy szczególny, intymny charakter i były pełne wspomnień oraz opowieści o wybitnych twórcach polskiej kultury. Publiczność ceni Magdę Umer za subtelność, elegancję i wyjątkową interpretację tekstów. Podczas Festiwalu w Szczebrzeszynie spotykały sie ze znaną dziennikarka radiową Kasią Stoparczyk, ktora zmarła ( tragicznie ) w roku 2025 r.
Magda Umer i Kasia Stoparczyk ( także wielokrotnie uczestniczyła w Festiwalu)
Magda Umer zmarła 12 grudnia 2025 roku w Warszawie w wieku 76 lat.
