Życie dziecka Ormianina w XVII-wiecznym Zamościu: dom i nauka w Akademii Zamojskiej
Zamość w XVII wieku był jednym z najlepiej zaplanowanych miast Rzeczypospolitej – idealnym miastem renesansowym według projektu włoskiego architekta Bernarda Morando. W samym centrum, przy Rynku Wielkim, wznosiły się kamienice mieszczan i kupców, w tym domy ormiańskie, takie jak Kamienica Pod Aniołem, czy Pod Małżeństwem, ale takze Kamienica Abramowicza,, złotnika zamojskiego, zięcia Bernarda Morando.

Dzieci mieszkających tu rodzin poznawały świat zarówno poprzez życie domowe, jak i naukę w Akademii Zamojskiej, założonej przez hetmana Jana Zamoyskiego w 1594 roku.

Poranek w domu ormiańskim
Dzień dziecka rozpoczynał się bardzo wcześnie – około godziny 5.45. W domu ormiańskim budziły je służki lub starsze rodzeństwo. Dziecko wraz z rodzeństwem mieszkało w jednej izbie, na pryczach obitych siennikami, bez prywatności znanej obecne.
Pierwszym punktem dnia była modlitwa przy małym obrazie świętego patrona rodziny. Ormiańskie rodziny szczególnie kładły nacisk na wychowanie religijne – modlitwy i uczestnictwo w liturgii były codziennością. Po modlitwie następowało szybkie umycie w misie z wodą i skromne śniadanie: chleb, twaróg, czasem polewka lub piwo dla dzieci ( rozcieńczone wodą)

Około godziny 6:30 dzieci wychodziły do Akademii Zamojskiej, jednej z pierwszych polskich instytucji edukacyjnych łączących cechy szkoły średniej i uniwersytetu. Uczniowie mieszkali blisko, więc droga z domu ormiańskiego zajmowała kilka minut.
Program nauki
Języki klasyczne: łacina i greka były podstawą wykształcenia. Dzieci tłumaczyły teksty Cycerona, Wergiliusza i innych klasyków, a także uczyły się pisać na pergaminie lub tabliczkach woskowych.
Filozofia i retoryka: młodzi uczniowie poznawali logikę, etykę, sztukę argumentacji i wymowy publicznej.
Matematyka i astronomia: nauka rachunków, geometrii, a także podstaw astronomii, obserwacji słońca i gwiazd – ważne zarówno dla życia codziennego, jak i orientacji w handlu.
Języki nowożytne: włoski i francuski, niezbędne w handlu i kontaktach międzynarodowych.
Praktyczne zajęcia: młodsze dzieci obserwowały pracę rodziców lub uczyły się prowadzenia ksiąg rachunkowych. Córki zajmowały się haftem, szyciem i gospodarstwem domowym.

Dzień ucznia
6:30–8:30: łacina – czytanie i tłumaczenie tekstów klasycznych.
9:00–11:00: greka i logika – krótkie eseje, dyskusje.
11:30–12:30: modlitwa i obiad – wspólne posiłki w refektarzu akademii.
13:00–15:00: matematyka i astronomia – rysowanie diagramów, map, obserwacje nieba.
15:30–17:00: języki nowożytne i zajęcia praktyczne – pisanie listów, rachunków, nauka włoskiego lub francuskiego.
17:30–19:00: powtarzanie materiału, samodzielna nauka przy świecach.
19:30–20:00: przygotowanie do snu i wieczorna modlitwa.

Życie w domu ormiańskim po lekcjach
Po zajęciach dziecko wracało do domu, gdzie część dnia spędzało przy warsztacie rodzinnym. W przypadku chłopców mogło to być złotnictwo, handel tkaninami lub pomoc przy księgach handlowych.

Dziewczęta uczyły się prowadzenia domu, haftu i nadzorowania służby.
Wieczory były czasem modlitwy, powtarzania materiału i rozmów rodzinnych.

Często dzieci bawiły się prostymi zabawkami, tocząc obręcze lub grając w proste gry ruchowe na podwórzu, a zimą – ślizgając się po zamarzniętych kałużach.
Edukacja i wychowanie
Życie dziecka Ormianina w Zamościu łączyło dyscyplinę akademicką z praktyką domową i zawodową. Dzieci uczyły się języków, matematyki i filozofii, a jednocześnie obserwowały pracę rodziców i zdobywały umiejętności niezbędne w handlu i rzemiośle.
Religia, modlitwa i codzienne obowiązki kształtowały charakter młodych mieszkańców Zamościa. Choć dzieciństwo było krótkie i wymagające, zapewniało solidną edukację i przygotowanie do dorosłego życia w wielokulturowym i prężnym mieście renesansowym. Zaoraszam na wycieczki , zwiedzanie Zamościa z przewodnikiem- zobaczymy wszystkie opisywane miejsca telefon 509 338 939 I posłuchamy innych historii