Archiwa tagu: Jan Zamoyski Zamosc

Jerzy Zelnik w Zamościu – wspomnienie Zygmunta Augusta

Z Jerzym Zelnikiem

Dziś krótka wycieczka  z Jerzym Zelnikiem. Przypomnienie znakomitej kreacji –  jako ostatniego króla  dynasttii Jagiellonów – Zygmunta Augusta w filmie  „Królowa Bona” oraz jego filmowej żony Barbary Radziwiłłówny, którą zagrała wspaniala aktorka Anna Dymna …nie mieli że sobą dzieci …to znaczy nie  Zelnik z Dymną ;-), tylko August z Radziwiłłówną…i wygasła dynastia Jagiellonów.
Zygmunt August to był pierwszy król, u którego – po zdobyciu tytułu doktora Obojga Praw na Akademii Padewskiej i powrocie do Ojczyzny – pełnił służbę Jan Zamoyski. Pracował pod okiem króla w kancelarii królewskiej na Wawelu porządkowal Archiwum, poznawał dokumenty, konstytucję, ustawy, które obowiązywały w Rzeczypospolitej, z teoretyka prawa stawał się wybitnym praktykiem. Tę wiedzę wykorzystał potem Zamoyski stając po śmierci ostatniego Jagiellona na czele szlachty został Trybunem szlacheckim, miał ogromny wpływ na wybór polskiego władcy podczas trzech kolejnych elekcji. Siostrzenicą królowej Barbary była piekna i młoda Krystyna Radziwiłłówna,  o której rękę Jan Sariusz  Zamoyski starał się  lat kilka.   Stryj Krystyny Mikołaj Rudy Radziwiłł początkowo nie wyrażał zgody na ślub, za wysokie to były wówczas progi  na Janka nogi, lecz sytuacja ta uległa zmianie, gdy Zamoyski otrzymał nominacje na kanclerza i obiecano mu wielka pieczęć …, ale to już zupełnie inna historia …do zobaczenia podczas zwiedzania Zamościa z przewodnikiem https://przewodnikzamosc.pl/?page_id=746

Kanclerz Tomasz Zamoyski

Hetman wielki koronny Jan Zamoyski bardzo długo oczekiwał na upragnionego potomka, czterokrotnie żonaty, gdyż żony niestety  bardzo młodo umierały, przeważnie przy porodach lub niedługo po nich. Bardzo krótko żyły też córki, a hetman w wielkiej żałobie i żalu zawsze strój czarny przywdziewał wraz ze swoim licznym wojskiem jeszcze bardziej …odstraszał wroga na polu bitwy:), slynne były czarne wojska Zamoyskiego.. Jego ostatnią, czwartą  żoną była Barbara z rodu Tarnowskich, jej ojcem Stanisław kasztelan sandomierski. Bardzo interesujące jest to, że zarówno Stanisław Tarnowski – z uwagi na sławę krewnego hetmana Jana Tarnowskiego- oraz hetman Jan Zamoyski ze względu na swoje własne zasługi brani byli pod uwagę jako kandydaci na zajęcie, po śmierci Stefana Batorego  tronu na Wawelu jednak jak wiemy żaden sposób nich na tronie nie zasiadl ( ale to inna historia) . Kanclerz  Jan Zamoyski będący już w 53 roku życia doczekał się wreszcie potomka, upragnionego syna, któremu mógł przekazać wielki majątek, (w tym założoną 5 lat wcześniej Ordynację) oraz cenne rady i naukę tak potrzebne jak dobrze wiemy, w życiu.

kanclerz Tomasz Zamoyski

Tomasz Zamoyski urodził się 428 lata temu, także jak dziś – w piątek 1 kwietnia 1594 roku –  w Zamościu i wychowywany był pod okiem światłego ojca oraz Szymona Szymonowicza, trzeciego poety renesansu – uczył się i studiował w Akademii Zamojskiej, gdzie nauka rozpoczął wcześnie, w wieku lat sześciu, gdy miał lat osiem uczył się już 4 języków: polskiego, łaciny, greki i tureckiego. W starszym wieku poznał kolejne języki i z pewnością moglibyśmy go dziś nazwać poliglotą. Tomasz był  wszechstronnie wykształconym magnatem, na Akademia Zamoscensic pobierał naukę z zakresu prawa, filozofii, inżynierii wojskowej retoryki i krasomówstwa ( był bardzo dobrym mówcą), matematyki, teologii. Po ukończeniu zamojskiego Hippeum opuścił Zamość i udał się w  naukowo- turystyczną (wówczas również kwitła turystyka) podróż po Europie, którą rozpoczął od krajów niemieckich, następnie syn Hetmana przyjmowany był przez króla Anglii Jakuba i Francji Ludwika XIII, natomiast we Włoszech wielokrotnie bywał na audiencji u papieża. Dlaczego tak się działo?  Z uwagi na wielką sławę ojca, która niosła się jeszcze przez wiele, wiele lat po całej Europie. Podróż Tomasza otwierała mu drogę no nowoczesnej kultury, wprowadziły w ścisłe kontakty intelektualne z przedstawicielami myśli europejskiej. Wraz z młodym Zamoyskim wyruszył miedzy innymi profesor Akademii Zamojskiej ks. Wojciech Bodzęcki, którego zadaniem było czuwanie nad tym by 21 letni młodzieniec „nie poznawał Europy przy kielichu i grze w karty, a w życie Zachodu nie wprowadzały go swawolne córy Koryntu”. Hetmanowic wracając z tej kilkuletniej podróży po krajach zachodu zatrzymał się w Padwie gdzie powiedział  Ja ojca swego drogi trzymać się chce…i nie inszych dróg sobie w ojczyźnie szukać ale tą utorowaną iść”. Po powrocie do Ojczyzny uczestniczył w wyprawach wojennych przy boku starego już hetmana a przyjaciela Ojca Stanisława Żółkiewskiego. Tomasz  Wraz ze swoją żoną Katarzyną z  Ostrogskich byli ludźmi bardzo religijnymi, ogromne kwoty przeznaczyli na cele sakralne, ufundowali wiele kościołów jak np. Kościół św. Katarzyny w Szczebrzeszynie czy OO. Franciszkanów w Zamościu – przez ostatnie kilka lat ( 2017 – 2021) był poddany gruntownej renowacji i przywrócony do pierwotnego kształtu  (na zdjęciu poniżej) więcej o świątyni pw. Zwiastowanie Pańskiego w artykułach – https://przewodnikzamosc.pl/?p=3727 oraz https://przewodnikzamosc.pl/?tag=kosciol-franciszkanow-zamosc

Kościół Franciszkanów

W roku 1621 po śmierci hetmana Stanisława Zółkiewskiego, 27 letni Tomasz był poważnym kandydatem do objęcia po nim hetmańskiej buławy i z pewnością brak dobrego zdrowia ( głównie wirusowe zapalenia stawów. podagra ) był główną przyczyną, ze jej od króla Zygmunta Wazy nie otrzymał. Pod koniec życia II Ordynata Zamoyskiego , w roku 1635, za czasów panowania Władysława IV został mianowany kanclerzem wielkim koronnym. Tomasz Zamoyski zmarł 8 stycznia 1638 r., podobnie jak ojciec w jednej z komnat pałacu w Zamościu . Mowę pogrzebową wygłosił słynny wówczas profesor retoryki ksiądz Andrzej Abrek, którego ród był w posiadaniu kamienicy Abrekowskiej ( sąsiedniej do Aptecznej) na Rynku Wielkim. Myśl przewodnia mowy kaznodziei zaczerpnięta została z księgi Hioba: „Obtoczył mię kopiami swemi, zranił biodra moje i wytoczył na ziemię wnętrzności moje(Hi 16, 14). Rozwinął ją kaznodzieja we wstępnej części wystąpienia, nawiązawszy do wiernej służby ojczyźnie protoplasty rodu Zamoyskich, Floriana Szarego, który został zraniony trzema kopiami podczas walk z Krzyżakami 27 września 1331 roku tak dotkliwie, że wypadły z niego wnętrzności. Król Władysław Łokietek, doceniwszy oddanie sługi, kazał go opatrzyć, nadał mu też nowy herb, Jelita, oraz posiadłość ziemską.  Trumnę zmarłego okryto szarym suknem, co nawiązywało do słynnego przodka Sariusza vel Szarego. więcej we wpisie https://przewodnikzamosc.pl/?tag=florian-szary

Tomasz Zamoyski został pochowany w podziemiach zamojskiej katedry, pod kaplicą Przemienienia Pańskiego  i jego doczesne szczątki do dziś spoczywają obok ojca . Na koniec zapraszam na zwiedzanie Zamościa z przewodnikiem różne grupy turystyczne czy pielgrzymki  https://przewodnikzamosc.pl/?page_id=2115

Zimowa opowieść

Brama Lubelska
Zimowa panorama

Według zapowiedzi meteorologów do Zamościa zbliża się zima, co jest zupełnie naturalnym zjawiskiem, w drugiej połowie stycznia. Przewodnik Zamość zaprasza na krótką zimową opowieść.

Niebawem obchodzić będziemy kolejną, 434 rocznicę największej bitwy Jana Zamoyskiego. Działo się to przed wiekami, również podczas śnieżnej zimy, w drugiej połowie stycznia 1588 roku, kiedy to w wyniku podwójnej elekcji wybrano nie jednego lecz dwóch kandydatów na polski tron : Zygmunta III Wazę oraz arcyksięcia Maksymiliana Habsburga. Ostatecznie – kto zostanie polskim monarchą -miała zdecydować koronacja na Wawelu. Hetman Zamoyski po głębszym zastanowieniu poparł Zygmunta i wraz z polskim wojskiem stanął do obrony Krakowa odpierając wojska Habsburga. Następnie pod Byczyną pokonał syna austriackiego cesarza i wziął go do niewoli, po czym przywiódł do Zamościa i wprowadził bramą Lubelską do miasta. Po kilku latach – na pamiątkę wjazdu do Padwy Północy syna znamienitego europejskiego rodu – Fundator Zamościa kazał tę bramę zamurować.

hetman Jan Sariusz Zamoyski

Dziś 415 rocznica śmierci Jana Zamoyskiego

Na zdjęciu pomnik Jana Zamoyskiego, 15 lat temu uroczyście odsłonięty przez Marcina Zamoyskiego, ówczesnego prezydenta Zamościa i syna ostatniego Ordynata.

Dokładnie 415 lat temu, zmarł Jan Saryusz Zamoyski. W dawnej Rzeczypospolitej – kanclerz i hetman wielki koronny ,niepokonany w bitwach, trybun szlachecki, twórca Państwa Zamoyskiego i Ordynacji, założyciel Zamościa i wielu innych grodów, absolwent słynnego Uniwersytetu w Padwie, fundator akademii i kolegiaty. Zamoyski zmarł 3 czerwca 1605 roku, po południu, w obecności rodziny i przyjaciół w wybudowanym własnym sumptem pałacu, a następnie po uroczystym pochówku pochowany w podziemiach kolegiaty ( obecna katedra). Po kilkunastu latach jego jedyny syn Tomasz (według testamentu ojca) ufundował hetmana płytę z czarnego marmuru . Na płycie nagrobnej Tomasz Zamoyski kazał umieścić napis po łacinie, w tłumaczeniu : „Tu leży Jan Zamoyski”, wraz z omyłkową datą śmierci oraz oznaki władzy ojca – buławę hetmańską i pieczęć kanclerską. Znajdują się tam również panoplię, to motyw dekoracyjno-symboliczny złożony z broni i uzbrojenia ochronnego (tarcz, mieczy, zbroi) ułożonych symetrycznie po obu stronach płyty z herbem właściciela Jelita – trzy skrzyżowane krzyżackie włócznie oraz herby rodzinne : Herbut matki Anny z Herbutów, oraz dwóch babć, także o imieniu Anna z Fredrów i Uhrowieckich – Bończa i Suchekomnaty . Niezwykle barwna, wręcz bajkowa historia hetmana opowiadana jest podczas zwiedzanie Zamościa z przewodnikiem – szczegóły na temat wycieczek – https://przewodnikzamosc.pl/?page_id=746

Wycieczki szkolne po Zamościu

Serdecznie zapraszamy uczniów, nauczycieli ze szkół podstawowych, średnich na wycieczki po Zamościa,, W nowej, ogólnopolskiej podstawie programowej – dla klas 4 SP – ważnym tematem jest Jan Zamoyski, jako wódz i mąż stanu.
Przygotowane zagadnienia programowe : edukacja,  działalność polityczna i kulturalna, królowie w czasach hetmana Zamoyskiego: ostatni Jagiellon na polskim tronie Zygmunt August oraz pierwsi królowie elekcyjni – Henryk Walezy, Stefan Batory i Zygmunt III Waza  Zamość jako przykład XVI wiecznego miasta, funkcje i istotne elementy miasta idealnego. Podczas zwiedzania zobaczymy: fortyfikacje i  bramy, katedrę Zmartwychwstania Pańskiego, akademię zamojską, pałac i pomnik , ratusz, kamienice i rynki, manufaktura, kościół Franciszkanów, synagogę, rotundę.

Stanisław Żółkiewski zdobywca Moskwy

408 lat temu 9 X 1610 r., zwyciężywszy wcześniej Rosjan i Szwedów pod Kłuszynem polskie wojska dowodzone przez hetmana Stanisława Żółkiewskiego zajęły Kreml. Warto wiedzieć, że Stanisław Żółkiewski był jednym z najdzielniejszych żołnierzy Jana Zamoyskiego. Zólkiewski, jako powinowaty kanclerza Zamoyskiego bywał w Zamościu, obserwując jak budowane jest idealne, renesansowe miasto, które było inspiracją dla ufundowania prze niego Żółkwi.

Stanisław Żółkiewski osobiście wkroczył na Kreml, gdzie oczekiwała go duma bojarska, wraz z hetmanem do Moskwy wkroczyło 4 tysiące polskich żołnierzy.

 Władysław IV, już jako dziecko mógł być władcą na Kremlu- bojarzy się zgadzali tylko jego ojciec Zygmunt III miał zbyt wygórowane ambicje, choć także lękał się o los małoletniego syna. Pamiętajmy jednakże, że Władysław Waza (król Polski od 1632 r.) aż do 1634 r. był „tytularnym” carem Rosji. Ważnym warunkiem przejęciacprzez Polaków  w pełni  władzy na Kremlu  było  przejście Rosji na katolicyzm było szansą dla Moskali, a tak do dziś pozostają w kręgu zupełnie innej cywilizacj

Zimowe spacery po Zamościu

Dziś w nocy mocno padał śnieg, zasypany Zamość, zaśnieżone okoliczne miejscowości.

Jako przewodnik po Zamościu, przygotowujący się do nowego sezonu postanowiłem pożegnać zimę z aparatem w ręku .katedra

Katedra w ZamościuSAM_3784

Kaponiera

SAM_3785

Brama Lubelska Stara SAM_3786

Nad bramą wizerunek Polonii – która symbolizuje Polskę – siedzi na tronie pod baldachimem, z koroną na głowie, powyżej napis ułożony jeszcze przez hetmana Jana Zamoyskiego ” Witaj Matko Polsko, my Ciebie nie tylko murami a także życiem, wylaniem krwi naszej  winniśmy bronić…”SAM_3822

Rynek Wodny, dziś zaśnieżony.

SAM_3778

Pomnik hetmana Jana Zamoyskiego także w zimowej aurze.

Prognozy mówią jednak, że już niebawem przyjdzie wiosna, w związku z tym serdecznie zapraszam na wycieczki, szczegóły :  https://przewodnikzamosc.pl/?page_id=746

Amicus Muzeum Zamość

grupa amics

Przewodnicy i przyjaciele Zamościa

Wczoraj w Muzeum Zamojskim odbyła się  uroczystość Amicus Muzeum, z tej okazji zostały wręczone nagrody dla największych przyjaciół naszego Muzeum. Miałem wielki zaszczyt otrzymać główną nagrodę, również tu na stronie Przewodnik Zamość jeszcze raz dziękuję za to wyróżnienie. Tematem spotkania była również wystawa poświęcona hetmanowi Janowi Zamoyskiemu, przypomniałem zatem, że pierwszym przedsiębiorcą, biznesmenem w dawnej jeszcze Rzeczypospolitej był założyciel Zamościa. Hetman wybudował Zamość, Tomaszów , a także kilka miast na terenie obecnej Ukrainy.  Kanclerz założył także Akademię Zamojską, gdzie kształciło się wielu Polaków i młodych ludzi innej narodowości czy Ordynację Zamojską, czyli niepodzielny majątek, którego nie można było uszczuplać a jedynie powiększać. Jan ze Skokówki to także człowiek, który już w epoce renesansu doskonale potrafił zastosować promocje i reklamę, wiedział jak postępować, z kim rozmawiać, gdzie uzyskać wsparcie dla swoich wielkich inwestycji. Nagrody i wyróżnienia Amicus Muzeum otrzymali również kol. Maria Puźniak, Andrzej Pogudz, Dominika Lipska – serdecznie gratuluję, dzięki Wam Moi Drodzy Zamość jest bardziej znany i lubiany.

z prezydentem 2

Zdjęcie z prezydentem Zamościa Andrzejem Wnukiem i dyrektorem Muzeum Andrzejem Urbańskim 

Kolega Mirek Bańkowski z Arsenału przedstawił historię wielkich zwycięstw Jana Zamoyskiego. Mówił o wyprawach na Moskwę w latach 1579 – 1582 , bitwach o Inflanty, Mołdawię i Wołoszczyznę. Największym zwycięstwem była oczywiście bitwa pod Byczyną ( 1588), gdzie pokonał wielkiego księcia austriackiego Maksymiliana Habsburga, którego następnie wziął do niewoli i przetrzymywał w Zamościu i Krasnymstawie. Wiele obrazów, map, starych książek i innych eksponatów możemy zobaczyć na I pietrze, gdzie znajduje się czasowa ekspozycja o Zwycięstwach hetmana Jana Zamoyskiego. Ekspozycja ta czynna jest jedynie do marca br !. Zapraszam zatem Wszystkich zainteresowanych w najbliższy wtorek 10.02.16 r. o godz. 14 lub 16 tej do Muzeum. Chętnie opowiem o życiu, zwycięstwach i Zamościu Jana Zamoyskiego cena super promocyjna , zgłoszenia na telefon 509 33 89 39 lub mail przewodnikzamosc@gmail.com

2 z dyrekt ok

Z dyrektorem Muzeum Zamojskiego Andrzejem Urbańskim

Na koniec czekała na nas herbata, kawa, a także pyszne pączki, w końcu był to Tłusty Czwartek. Wczorajsze spotkanie to także doskonała okazja do przewodnickich rozmów, planów na zbliżający się sezon turystyczny a nawet wypicia lampki dobrego, białego  wina.zbankowskim sz

Z kol. Mirosławem Bańkowskim, głównie pracuje w Arsenale ale i kanclerz Jan Zamoyski jest mu bliski. Należy podkreślić, że to właśnie Mirek jest głównym twórcą czasowej wystawy o założycielu naszego miasta/

1 grupa muzeu 4

Światło w Katedrze

SAM_2431Punktem obowiązkowym zwiedzania Zamościa jest zamojska  katedra. Wybudowana pod koniec XVI wieku przez wielkiego kanclerza Jana Zamoyskiego. Zarówno kiedyś jak i za  naszych czasów wprawia w zachwyt każdego kto zna się na pięknie.

Dziś, przy pomocy naszego Deloreana z „Powrotu do Przyszłości” przenosimy się do miasta idealnego u progu jego istnienia…

Architektem świątyni podobnie jak i miasta  był Bernardo Morando, bliski współpracownik i przyjaciel Jana Zamoyskiego, Bardzo ważną rolę w tym pięknym kościele pełni światło, które w sposób perfekcyjny podkreśla rytmikę wnętrza. Gdy wejdziemy do katedry zwróćmy uwagę na rozglifienie okien, w kaplicach od strony południowej rozszerzają się one bardziej niż na stronie północnej. Architektowi zależało na tym aby przed południem szczególnie mocno oświetlić wnętrze, gdyż wówczas odbywały się nabożeństwa .

Światło górne, po pięć ukrytych okien po prawej i po lewej stronie efektownie oświetla sklepienie, arkady naw, dekoracje. Możemy także odczytać sentencję pod sklepieniem, którą kazał umieścić kanclerz „Domina Mea Virgo Deigenitrix In Coelum Asmpta est” Pani moja Bogurodzica Dziewica do nieba z ciałem wzięta jest” słowa przypisywane Św. Tomaszowi Apostołowi ( jedno z  wezwań świątyni)

Światło boczne wpada do środka przez okna kaplic i oświetla je oczywiście szczególnie od strony południowej, docierając w dolne rejony nawy głównej.

 Światło w ołtarzu głównym oświetla prezbiterium, ołtarz główny. Szczególną rolę pełni, tak jak dawniej podczas odprawiania porannych mszy świętych. W tym miejscu należy nawiązać do pierwszego wezwania katedry Zmartwychwstania Pańskiego, przecież to podczas rezurekcji, czyli wcześnie rano, w Wielką Niedzielę odprawiano – jednocześnie – msze święta odpustowa. Przy sprzyjającej pogodzie promienie wschodzącego słońca oświetlały celebransa, dodając mu ważności i piękna. Efekty świetlne uzyskane zostały dzięki geniuszowi Moranda.  Światło ożywia wnętrze dodaje dynamizmu , ekspresji i daje nam duże pole do wyobraźni.

Zamość – Miasto Idealne – Spotkanie – 15 sierpnia 2015r, godz. 8.45

Zapraszam serdecznie na Spotkanie – Wycieczkę po Zamościu, w sobotę 15 sierpnia o godz. 8.45 przed Starą Bramą Lwowską  – szczegóły znajdziemy pod tym linkiem https://www.facebook.com/events/723631931096429. Tematem będzie Zamość – Miasto Idealne epoki renesansu – gród piękny, harmonijny, kompletny, doskonale nadający się do życia mieszkańców. Zamość to miasto wyjątkowe  nie tylko w Polsce lecz i w Europie warto zatem wybrać się na jego zwiedzanie.

pomni chcmura pz

Na zdjęciu założyciel miasta.

Zamość powstał pod koniec XVI wieku z fundacji hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego, jako miasto prywatne. Aby hetmański gród mógł zaistnieć jego fundator musiał zorganizować wszystkie niezbędne elementy: ekonomiczne, społeczne, techniczne, finansowe czy polityczne, zgromadzić specjalistów z odpowiednimi kwalifikacjami, uczynć miasto atrakcyjne dla jego przyszłych mieszkańców oraz nad wszystkim mieć pieczę. Niezbędne było wsparcie króla, czy innych możnych w kraju i za granicą a nawet samego papieża. Znaczną przeszkodą było to, że hetman Zamoyski zajęty był w tym czasie sprawami publicznymi, wojskowymi, gdyż na początku budowy Zamościa trwały kampanie wojenne przeciwko Moskwie, a później na innych frontach., Niezwykle istotne było zatem to, że fundator potrafił zaprosić do realizacji dziełą swojego życia odpowiednich ludzi…