Spacerkiem po Zamościu …pomiędzy kroplami deszczu

Zamość deszczCzy podczas deszczu dzieci się nudzą ?. Niekoniecznie.  Ważne jest aby rodzicie (a także nauczyciele) dobrze przegotowali swoje pociechy na wycieczkę, aby zostały one wyposażone w płaszcze przeciwdeszczowe czy parasole.

Gdy jest mżawka lub drobny deszcz przemykamy na Rynku Wodnym między kropelkami. Natomiast gdy bardziej się rozpada, skrywamy się na  na Rynku Wielkim w podcieniach i poprzez arkady obserwujemy ratusz wraz wachlarzowymi schodami pięknie zdobione nie tylko Ormiańskie Kamienice. Gdy przyjdzie burza idziemy do starej kupieckiej izby, by poszukać ducha przeszłości starego Zamościa, Zdarzały się, nam odwiedziny w piwnicach i tam nie raz miałem sygnały, że Ktoś widział wzorzyste kurdybany, kolorowe safiany a nawet gąsior starego, greckiego wina..

Podczas silnego deszczu, bądź ulewy zwiedzamy wiele bardzo interesujących miejsc pod dachem.

W Katedrze Zmartwychwstania Pańskiego i Świętego Tomasza apostoła  odnajdujemy ślady założyciela miasta idealnego Jana Zamoyskiego i docieramy do miejsca jego wiecznego spoczynku. Uczestnicy wycieczki nie mogą uwierzyć, że płyta z czarnego marmuru leży w kaplicy Przemienienia Pańskiego już od czterech wieków i została wykonana wg projektu i woli hetmana.

W gęstwinie korytarzy Nadszańca próbujemy odnaleźć drogę do celu, czyli wyjścia w okolicy kościoła Franciszkanów, oczami wyobraźni widzimy dzielnych żołnierzy broniących hetmańskiego grodu, strzelających przez wąską szczelinę okienek. W kazamatach widać jeszcze unoszący się po zakamarkach dym i czuć stary proch.

Muzeum Zamojskie to moje ulubione miejsce, do którego prowadzę wycieczki podczas padającego deszczu i nie tylko. Plan Zamościa z początku XVII wieku wkomponowany w podłogę głównej sali muzealnej przenosi nas w do czasów początków początku hetmańskiego grodu. Portrety wiszące na ścianach to asumpt do snucia opowieści o starych obyczajach, wyprawach wojennych czy naukowych, balach, czy zwykłym, codziennym życiu…

Centralka

centttrkPomimo jesiennej aury, także obecnie można wybrać się na spacer po Zamościu – zawsze jest dobry czas na zwiedzanie – szczegóły na ten temat zamieściłem pod tym linkiem: https://przewodnikzamosc.pl/?page_id=746.

 Zdjęcie przedstawia Dom Centralny, kilka lat po jego wybudowaniu,  najprawdopodobniej w roku 1920 , tuż przed wybuchem wojny polsko-bolszewickiej.  Centralka powstała w stylu secesyjnym i uważana była wówczas za najpiękniejszy dom w Zamościu. Za szczególnie piękną uznano interesującą attykę, elewację oraz okna w różnych kształtach. Zachwycano się również „ciężkimi” balkonami, podwórzem w kształcie studni czy balustradami, których motywem były makówki.

W okresie między wojennym w Centralce znajdowała się popularna restauracja a także ekskluzywny hotel, który odwiedziła pisarka Maria Dąbrowska i tak go opisywała: „W Zamościu stanęliśmy w hotelu, gdzie jest elektryczność, centralne ogrzewanie i kanalizacja, ale gdzie zdzierają z ludzi niesłychane ceny. Zamość przypomina co do piękności niektóre włoskie miasta, ale pod jednym względem zdecydowanie je przewyższa. Cena hotelu jest w nim cztery razy taka, jak w Wenecji„.

centralka z prawej stokDo Centralki zawsze można było pójść na kawę, herbatę czy dobre ciastko. Także tutaj podawane były wyśmienite wina pochodzące z krajów południowych.

W czasie gdy zrobione zostało zdjęcie nie zamieszkał w niej jeszcze nasz wielki poeta Bolesław Leśmian, ale o tym w innym artykule.

Rotunda Zamojska

rotnda1Rotunda ( dawniej działobitnia) to Muzeum Martyrologi Zamojszczyzny z czasów II wojny światowej, gdzie z rąk niemieckich zginęło około 8 tyś osób. Miejsce kaźni w dużej mierze dla inteligencji polskiej i kierownictwa ruchu oporu…

Podczas zwiedzania Zamościa odwiedzamy to miejsce pamięci pomordowanych  tu Polaków. W celach od III – XV znajdują się tablice, epitafia dla uczenia męczeńskiej śmierci Polaków, głównie mieszkańców Zamojszczyzny. Wiele spośród ofiar ( grupy społeczne jak np harcerze, nauczyciele, kupce, także partyzanci…, czy pojedyncze osoby) nie ma swoich mogił i w poszczególnych celach postawione zostały pomnik ich pamięci.

Natomiast w ostatnich celach począwszy od XVI znajduje się wystawa „Ku przestrodze i pamięci 1939 -1944„. Możemy tam zobaczyć tablice, plansze informacyjne, kopie dokumentów oraz materiałów archiwalnych, które przedstawiają historię Zamojszczyzny  i Zamościa w latach 1939 -1944 r.

Przed wejściem i wokół Rotundy znajdują się groby osób walczących o wolność w czasie wojny obronnej Września 1939 r oraz z czasów Powstania Zamojskiego W przeddzień Wszystkich Świętych, Panie miej Ich Wszystkich w Opiece.

Dziś czterysta czwarta rocznica Hołdu Ruskiego !

hold-ruski129 października 1611 roku, na Zamku Królewskim w Warszawie miał miejsce hołd ruski – największy triumf w dziejach Polski.

„Ze względu na okoliczności tego epokowego wydarzenia zostało ono całkowicie wymazane z naszej historii jeszcze przez cenzurę carską w XIX wieku, a komunistyczna cenzura PRL podtrzymała tamten rosyjski zapis. 404 lata temu,  wielki wódz i mąż stanu hetman Stanisław Żółkiewski, zdobywca Moskwy, przywiódł do Warszawy wziętych do niewoli wrogów Polski. Byli to car Rosji Wasyl IV, oraz jego bracia dowódca armii rosyjskiej wielki kniaź Dymitr oraz następca moskiewskiego tronu wielki książę Iwan. Pod łukiem triumfalnym przejechał najpierw zwycięski wódz i hetman Stanisław Żółkiewski, za nim inni dowódcy wojska polskiego, zwycięscy żołnierze, a na końcu car i jeńcy rosyjscy. W konwoju i pod eskortą polskich dragonów przez Krakowskie Przedmieście zostali doprowadzeni na Zamek Królewski, gdzie na uroczystej sesji zebrały się wspólnie Sejm i Senat Rzeczypospolitej. Obecni byli wszyscy posłowie i senatorowie, a także większość biskupów i wojewodów oraz najważniejsi politycy i dowódcy wojskowi. Na tronie zasiadł król Zygmunt III Waza  w asyście Prymasa Polski i kanclerza wielkiego koronnego.

Car Rosji schylił się nisko do samej ziemi, tak że musiał prawą dłonią dotknąć podłogi, a następnie sam pocałował środek własnej dłoni. Następnie Wasyl IV złożył przysięgę i ukorzył się przed majestatem Rzeczypospolitej, uznał się za pokonanego i obiecał, że Rosja już nigdy więcej na Polskę nie napadnie. Dopiero po tej ceremonii król Polski Zygmunt III Waza podał klęczącemu przed nim rosyjskiemu carowi rękę do pocałowania. Z kolei wielki kniaź Dymitr, dowódca pobitej przez wojsko polskie pod Kłuszynem armii rosyjskiej, upadł na twarz i uderzył czołem przed polskim królem i Rzecząpospolitą, a następnie złożył taką samą przysięgę jak car. Wielki kniaź Iwan też upadł na twarz i trzy razy bił czołem o posadzkę Zamku Królewskiego, po czym złożył przysięgę, a na koniec rozpłakał się na oczach wszystkich obecnych. W trakcie całej ceremonii hołdu na podłodze przed zwycięskim hetmanem, królem i obecnymi dostojnikami Rzeczypospolitej leżały zdobyte na Kremlu rosyjskie sztandary, w tym najważniejszy – carski ze złowieszczym czarnym dwugłowym orłem. Ceremonia hołdu ruskiego zakończyła się uroczystą Mszą Świętą w sąsiadującym z Zamkiem kościele św. Jana (obecnie bazylika archikatedralna), zwanym wówczas kościołem Rzeczypospolitej.”

Józef Szaniawski

Warto zauważyć, że hetman Stanisław Żółkiewski był powinowatym i wielkim przyjacielem Jana Zamoyskiego.

Sensacje XX wieku – Bitwa pod Komarowem i Zamościem

bitwa pod Komarowem

Bitwa pod Komarowem

Dziś przewodnik Zamość zaprasza na wieczór przed telewizorem,  TVP program 1, o godz. 20.25 odbędzie się emisja programu Sensacje XX wiekuBitwa pod Komarowem i Zamościem. Program Bogusława Wołoszańskiego o wielkim zwycięstwie nad bolszewikami w sierpniu 1920 r.
15 sierpnia polska armia pokonała bolszewików pod Warszawą, ale po tym zwycięstwie mogłoby nie pozostać śladu gdyby nie największa bitwa kawalerii w XX wieku właśnie od Komarowem, gdzie zmierzyły się w całodziennym boju armia polska i armia bolszewicka Siemiona Budionnego, W bitwie udział brało 6 pułków polskich i 20 sowieckich. Ta zrekonstruowana opowieść odsłoni widzom tamten czas heroicznego starcia polskich żołnierzy i zdolności wojskowych naszych dowódców  – gen. Stanisław Haller, którzy w  bitwie przed murami Zamościa potrafili zatrzymać potężnego wroga i rozbić go, ostatecznie przesądzając o wielkim polskim zwycięstwie w wojnie 1920 r. Zwycięstwo to zatrzymało także wojska bolszewickie w jej planach podboju Europy.

 

Biblioteka Jana Zamoyskiego, Ordynacji Zamoyskiej

Już jutro, 16.10.2015 o godz. 10. w Bibliotece przy ul Kamiennej 20 odbędzie się spotkanie na temat biblioteki hetmana Jana Zamoyskiego, Ordynacji Zamoyskiej, Księgozbioru klemensowkiego Zamoyskich ( obecnie w Książnicy)

Podczas konferencji przedstawione zostaną  zostaną osoby i działalność założycieli i twórców księgozbiorów.
Posłuchamy  referatów i wystąpień:
1. Biblioteka Jana Zamoyskiego – dr Tomasz Makowski, dyrektor Biblioteki Narodowej w Warszawie,
st k Zamoyski

2. Stanisław Kostka Zamoyski –  Biblioteka Ordynacji Zamojskiej – dr hab. Konrad Ajewski, prof. Akademii Humanistycznej w Pułtusku,
3. Księgozbiór klemensowski rodziny Zamoyskich – dr Jacek Feduszka, Muzeum Zamojskie,
4. Popisy publiczne szkół z okresu działalności publicznej Stanisława Kostki Zamoyskiego na polu oświaty, w zbiorach klemensowskich – Edyta Wójcik, Książnica Zamojska,
5. XIX-wieczna literatura piękna w klemensowskim księgozbiorze rodziny Zamoyskich – Regina Janiak, Zakład Informatologii UMCS w Lublinie,
6. XIX – wieczne Czasopisma polskie w XIX-wiecznych zbiorach klemensowskich rodziny Zamoyskich – Danuta R. Kawałko, Książnica Zamojska,
7. Księgozbiór klemensowski w projekcie Lubelska Biblioteka Wirtualna – Anna Kalniuk, Książnica Zamojska.
Sesję poprowadzi prof. dr hab. Maria Juda – dyrektor Instytutu Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa UMCS w Lublinie.
Wydarzenia towarzyszące: dwie wystawy – Stanisław Kostka Zamoyski 1775-1856. Życie i działalność oraz Cymelia w księgozbiorze klemensowskim rodziny Zamoyskich.

Jan Zamoyski – człowiek renesansu

jz kolegiataJan Zamoyski wielki człowiek dobry renesansu, szczególnie ostatnie lata życia spędził w swojej rezydencji w Zamościu, Pałac w czasach hetmana prezentował się zdecydowanie bardziej okazale niż obecnie. Zamoyski zwykł wychodzić na taras wieży pałacowej ( której nie ma od wieków ) i obserwował jak buduje się jego miasto, jak stawiane są mury obronne, świątynia, gmach Akademii Zamoyskiej, ratusz, kamieniczki…

Czy rezydencja Zamoyskich powróci do czasów świetności ?

Zamość nocą – zwiedzanie z przewodnikiem.

ratusz-nocąokZamość, idealne miasto  jest ciekawe i piękne  nie tylko w dzień, ale również  nocą. Dobrze wspominam wakacyjne, wieczorne zwiedzanie Zamościa, miło było zobaczyć ogromne wrażenie i zachwyt na twarzach Uczestników nocnych spacerów. Zachęcam do uczestnictwa w kolejnych wycieczkach w blasku świateł starego, hetmańskiego grodu.

Dzięki tej wycieczce, będą mogli Państwo zachwycić się wspaniałymi panoramami i widokami nocnego miasta.  Pięknie oświetlone fortyfikacje, katedra, kamieniczki, ratusz… nabierają zupełnie innego wymiaru. Będzie to także okazja aby usłyszeć interesujące legendy, historie, które nieraz trudno znaleźć w drukowanych przewodnikach. Dowiemy się także jak dawniej wyglądało nocne życia Zamościa.

Wieczorowa pora, to czas rozpoczęcia naszej wycieczki po zamojskich  zaułkach. Spotykamy się przed murami i bastionami od strony południowej, które po ostatniej rewitalizacji prezentują się wspaniale, podczas wycieczki będzie także doskonała możliwość zrobienia nocnych fotografii .

Następnie udamy się także w tajne zakamarki Starego Miasta, które od wielu wieków zachwycają przybyszów.  Przewodnik pokaże, albo razem pójdzie do miejsca, gdzie jeszcze warto spędzić pozostałą część wieczoru. W kawiarence albo knajpie na Rynku Wielkim nadarzy się  okazja aby wypić lampkę dobrego wina czy piwa browaru Zamość albo Zwierzyniec.

Na podstawie własnych  doświadczeń oraz rozmów z turystami odwiedzającymi Perłę Renesansu wiem jak niezapomniane wrażenie robi Zamość nocą, a w pamięci pozostają tylko te miłe wspomnienia. Grupy i osoby zainteresowane nocnym zwiedzaniem proszę o kontakt: przewonikzamosc@gmail.com, lub tel 509 33 89 39

Uroczysty pogrzeb bohatera Zamojszczyzny ” Zapory” i Innych Niezłomnych

JUTRO na „Łączce” w Warszawie odbędzie uroczysty pogrzeb bohaterów niezłomnych – w tym mjr Hieronima Dekutowskiego. Uroczystości – organizowane przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa – rozpoczną się o godz. 10.00 żałobną Mszą Świętą na placu Marszałka Piłsudskiego. Wystawione przy ołtarzu trumny zostaną następnie w kondukcie żałobnym przewiezione na Cmentarz Wojskowy na Powązkach, do kwatery „Ł”. Uroczystości na „Łączce” przed Panteonem – Mauzoleum Wyklętych Niezłomnych rozpoczną się o godzinie 12.00 i zakończą Apelem Pamięci, salwą honorową i złożeniem kwiatów.

Wielki bohater Zamościa, Zamojszczyzny (…), walczący o wolność Ojczyzny podczas okupacji niemieckiej jak i po wkroczeniu na nasze tereny armii sowieckiej.

Hieronim_Dekutowski_34Hieronim Dekutowski pseudonim „Zapora„, ( ur. 24.09.1918 r. k. Tarnobrzegu), w okresie wojny obronnej 1939 r. walczył w naszym regionie, także w lasach Roztocza, po długiej drodze na zachód Europy, przeszkolony jako Cichociemny został zrzucony z Anglii do Polski i we wrześniu 1943 roku. Zasłynął jako obrońca mieszkańców Zamojszczyzny przed pacyfikacją. Dowodził 4. komp. 9. pp. w Inspektoracie Rejonowym Armii Krajowej Zamość, następnie WiN na Zamojszczyźnie i Lubelszczyźnie w okresie okupacji hitlerowskiej oraz po wkroczeniu armii sowieckiej do Polski. Pomoc ,,Zaporczykom” niósł klasztor w Radecznicy, gdzie odbywały się narady dowódców. W wyniku zdrady kolegi z oddziału we wrześniu 1947 r., podczas próby przedostania się przez zachodnią granice Polski do amerykańskiej strefy okupacyjnej, „Zapora” wraz z kolegami walki został aresztowany – najprawdopodobniej była to prowokacja Urzędu Bezpieczeństwa. W więzieniu UB na Mokotowie był torturowany w „wyrafinowany” sposób, połamano mu nogi, ręce, wybito wszystkie zęby, zamknięto w karcerze aż do dnia egzekucji. Bolesław Bierut nie skorzystał z prawa łaski i 7 września  komunistyczni oprawcy wykonali wyrok śmierci.  5 marca 2008 r. prezydent Lech Kaczyński odznaczył pośmiertnie mjr Dekutowskiego i jego sześciu żołnierzy straconych wraz z nim Orderami Odrodzenia Polski.  Nareszcie przyszedł czas na pogrzeb bohaterów.

Wycieczka szkolna do Zamościa ( i na Roztocze)

1 września rozpoczął się nowy rok szkolny . Uczniowie ponownie zasiedli w szkolnych ławach i jak co roku zgłębiają tajniki wiedzy. Dobrze jest także przeprowadzić lekcje w terenie – szczególnie teraz na przełomie lata i jesieni – gdy jest jeszcze ciepło i poznać jak żyli, uczyli się, pracowali nasi przodkowie.

SAM_8363Proponuję zorganizowanie wycieczki szkolnej  do Zamościa i zwiedzanie w tym pięknym, idealnym mieście takich miejsc jak :

Akademia Zamojska,

Pałac i pomnik hetmana Jana Zamoyskiego,

Rynek Wielki, Solny i Wodny

Katedra,

Stare kościoły,

Mury obronne, bramy, bastiony,

Park na terenach po fortecznych,

Synagoga i b. dzielnica żydowska,

Rotunda – Miejsce Martyrologii Polaków na Zamojszczyźnie.

Możemy także zorganizować całodniowy wyjazd na Roztocze, oprócz Zamościa odwiedzimy także Szczebrzeszyn, Zwierzyniec, Krasnobród czy któryś z Rezerwatów nad rzeką  – gdzie będzie doskonała sposobność do  odpoczynku na łonie przyrody.SAM_1920

Proszę o kontakt pod numerem telefonu 509 33 89 39 lub na adres mailowy przewodnikzamosc@gmail.com Zapraszam nie tylko wycieczki szkolne ale także pracownicze, seniorów, kół gospodyń wiejskich, rodzinne etc.